مهلت نهایی انتقال کارخانه سیمان تا پایان آذر ۱۴۰۵/ کارخانه سیمان در صورت عدم انتقال، جزو صنایع آلاینده محسوب می‌شود

به گزارش خبرنگار ایلنا، واحدی صنعتی که در سال‌های نخست فعالیت، خارج از محدوده شهر و هم‌راستا با نیازهای توسعه‌ای زمان خود جانمایی شده بود، با گسترش بی‌وقفه شیراز، امروز در میانه بافت شهری قرار گرفته و به یکی از مصادیق تعارض دیرینه میان توسعه صنعتی و سلامت عمومی بدل شده است.

در سال‌های گذشته، افزایش حساسیت افکار عمومی نسبت به آلودگی هوا، پیامدهای زیست‌محیطی صنایع سنگین و هزینه‌های پنهان تحمیل‌شده به شهر، پرونده انتقال کارخانه سیمان را از سطح یک مطالبه اجتماعی فراتر برد و به موضوعی حاکمیتی تبدیل کرد. تصویب قوانین و مقررات سخت‌گیرانه‌تر، طرح موضوع در شوراهای تصمیم‌گیر و تعیین مهلت‌های مشخص برای خروج صنایع آلاینده، نشان داد که ادامه فعالیت چنین واحدهایی در محدوده شهر، دیگر با سیاست‌های کلان زیست‌محیطی و شهری همخوانی ندارد.

اکنون و در شرایطی که سال‌ها از آغاز رسمی فرآیند خروج کارخانه می‌گذرد، این پرونده بار دیگر به نقطه‌ای حساس رسیده است.

در جریان بازدید میدانی از محل احداث کارخانه جدید سیمان فارس و پس از بیش از ۵ تا ۶ بازدید انجام‌شده از سوی کمیسیون سلامت شورای شهر شیراز، آخرین وضعیت پیشرفت طرح انتقال این واحد صنعتی مورد بررسی قرار گرفت.

پیشرفت ۵۱ درصدی طرح انتقال کارخانه سیمان فارس

رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای اسلامی شهر شیراز در این‌بازدید از پیشرفت قابل توجه پروژه انتقال کارخانه سیمان فارس به خارج از محدوده شهری خبر داد و گفت: این کارخانه با بیش از ۵۱ درصد پیشرفت فیزیکی در حال انتقال از شهر شیراز به محور شیراز–خرامه است و اراده مدیریتی برای اجرای این پروژه به مرحله اقدام عملی رسیده است.

مسعود زارعی با اشاره به اهمیت این پروژه در ارتقای سلامت عمومی و کیفیت زیست شهری اظهار داشت: انتقال کارخانه سیمان فارس یکی از مطالبات جدی شهروندان شیرازی بوده که خوشبختانه امروز شاهد تبدیل اراده‌ها به اقدامات اجرایی هستیم.

وی با بیان اینکه طی دو سال گذشته پروژه با برخی تأخیرهای جدی مواجه بوده است، افزود: با وجود این وقفه‌ها، هم‌اکنون پروژه با حدود ۵۱ درصد پیشرفت فیزیکی در مسیر اجرا قرار دارد و این میزان پیشرفت نشان‌دهنده عزم جدی دستگاه‌های مسئول برای خروج صنایع آلاینده از محدوده شهری است.

رئیس کمیسیون سلامت و خدمات شهری شورای شهر شیراز با اشاره به برگزاری ۱۲ جلسه تخصصی در دوره ششم شورای اسلامی شهر پیرامون انتقال کارخانه سیمان فارس تصریح کرد: بررسی مستمر روند پیشرفت پروژه و انجام بازدیدهای میدانی برای این کمیسیون اهمیت ویژه‌ای دارد و سومین بازدید از این کارخانه گواهی بر پیگیری مستمر شورا در این زمینه است. هدف‌گذاری ما این است که انتقال کارخانه تا پایان سال جاری به سرانجام برسد.

زارعی با تأکید بر نقش تاریخی کارخانه سیمان فارس در توسعه استان فارس گفت: این کارخانه در طول دهه‌های گذشته آورده‌های اقتصادی و عمرانی قابل توجهی برای استان داشته است، اما با توسعه شهر شیراز و قرار گرفتن کارخانه در محدوده شهری، زمان انتقال آن فرا رسیده و این مطالبه‌ای منطقی و ضروری است.

رئیس کمیسیون سلامت، محیط‌زیست و خدمات شهری شورای شهر شیراز در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر ضرورت رعایت استانداردهای زیست‌محیطی توسط کارخانه سیمان فارس، اعلام کرد: ادامه فعالیت این کارخانه در محدوده شهری شیراز تنها در صورتی مجاز است که تمامی ملاحظات ایمنی، بهداشتی و زیست‌محیطی به صورت کامل رعایت شود.

وی افزود: ضرب‌الاجل قانونی برای انتقال کامل کارخانه از شیراز، پایان آذرماه سال آینده تعیین شده و هیچ تمدیدی خارج از این چارچوب قابل پذیرش نیست. 

انتقال کارخانه سیمان فارس، گامی در حفظ سلامت و امنیت شهر

فرماندار شیراز نیز، انتقال کارخانه سیمان فارس از محدوده شهری شیراز را نشانه‌ای از تدبیر و درایت تصمیم‌گیران دانست و گفت: این اقدام در راستای حفظ کیفیت زیست‌محیطی شیراز و صیانت از جایگاه این شهر، به‌ویژه پس از معرفی آن به‌عنوان پایتخت زیست‌محیطی آسیا، انجام می‌شود.

سید علاالدین کراماتی با اشاره به شرایط اقلیمی کشور و محدودیت‌های منابع آبی، تأکید کرد که توسعه صنعتی، با جانمایی صحیح و رعایت ملاحظات زیست‌محیطی، می‌تواند جایگزین مناسبی برای برخی فعالیت‌های پرمصرف آب باشد و به اشتغال‌زایی پایدار کمک کند.

 فرماندار شیراز ابراز امیدواری کرد با همکاری دستگاه‌های خدمات‌رسان، به‌ویژه در حوزه آب و برق، زمینه بهره‌برداری هرچه سریع‌تر از کارخانه جدید فراهم شود.

وی با اشاره به اهمیت موضوع، گفت: هر اقدامی که بتواند مخاطرات صنعتی را از شهر دور و امنیت و سلامت مردم را تضمین کند، باید انجام شود. اصل، مردم هستند و رفاه و امنیت آنان اولویت دارد. با این حال، هر تصمیمی باید در چارچوب ضوابط قانونی و با درنظر گرفتن واقعیت‌های اجرایی و اقتصادی اتخاذ شود.

وی با اشاره به پیچیدگی بروکراسی اداری و لزوم هماهنگی میان دستگاه‌ها افزود: مشکلاتی که امروز در انتقال صنایع آلاینده وجود دارد، نباید به مانعی برای تحقق هدف اصلی یعنی آسایش مردم تبدیل شود. موضوع تأمین زیرساخت، به‌ویژه برق، نیازمند پیگیری در سطح استان و حتی ملی است و از ظرفیت استانداری، نمایندگان مجلس و وزارتخانه‌های مرتبط باید استفاده شود.

 تسریع در انتقال کارخانه سیمان شیراز با آزادسازی بخشی از زمین‌ها 

 سرپرست سازمان ساماندهی مشاغل شهری و فرآورده‌های کشاورزی شهرداری شیراز، از پیشرفت روند انتقال کارخانه سیمان از محدوده شهری شیراز خبر داد و اعلام کرد: این اقدام با هدف کاهش مخاطرات زیست‌محیطی و تامین رفاه شهروندان انجام می‌شود.

سجاد خلیلی، افزود: بخشی از تملکات کارخانه آزادسازی شده تا درآمد حاصل از فروش زمین‌ها بتواند بخشی از هزینه‌های آزادسازی و جابجایی کارخانه را پوشش دهد. این اقدام، زمینه را برای تسریع در فرآیند انتقال فراهم کرده است.

خلیلی تأکید کرد: شهرداری شیراز بر لزوم اجرای کامل قانون هوای پاک و تسریع در انتقال کارخانه تأکید دارد و کمیسیون بند ۲۰ نیز با هدف تسهیل این فرآیند، موضوع تمدید مهلت را بررسی کرده است. با این حال، جابجایی هرچه سریع‌تر کارخانه باید در اولویت قرار گیرد تا آثار آلایندگی و مخاطرات صنعتی برای شهروندان کاهش یابد.

بدون برق، عملاً هیچ بخش دیگری از انتقال قابل اجرا نیست

مدیرعامل کارخانه سیمان فارس نیز با اشاره به سابقه احداث این کارخانه از دهه ۱۳۲۰ در شهر شیراز گفت: در زمان احداث، تمامی مطالعات فنی از جمله فاصله از شهر، جریان هوا و شرایط زمین رعایت شده بود، اما طی حدود ۷۵ سال گذشته و با گسترش شهر، امروز کارخانه در مجاورت مستقیم مناطق مسکونی قرار گرفته است. از این‌رو، اجرای تصمیم انتقال، ذیل قانون هوای پاک، اجتناب‌ناپذیر است.

حسن موسوی تصریح کرد: این پروژه «احداث کارخانه جدید» نیست، بلکه «انتقال» یک واحد موجود است که از نظر حقوقی و قانونی تفاوت‌های مهمی دارد. با این حال، اجرای ناقص قانون و عدم تحقق مشوق‌های پیش‌بینی‌شده، باعث شده فرآیند انتقال نزدیک به ۲۰ سال به طول انجامد.

به گفته وی، تبصره ماده ۱۴ قانون هوای پاک و آیین‌نامه اجرایی آن، صراحتاً بر تخصیص زمین، زیرساخت و تسهیلات ارزان‌قیمت برای واحدهای مشمول انتقال تأکید دارد، اما در عمل هیچ‌یک از این مشوق‌ها به طرح انتقال سیمان فارس اختصاص نیافته است.

مدیرعامل کارخانه سیمان فارس با اشاره به هزینه‌های سنگین پروژه گفت: ارزش سرمایه‌گذاری فعلی کارخانه سیمان در شیراز با قیمت‌های امروز حدود ۱۴ همت برآورد می‌شود و در عین حال، تنها حدود ۳ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان تسهیلات با سود ۳۴ درصد دریافت شده که فشار مالی سنگینی ایجاد کرده است. 

وی افزود: طبق الزامات تعیین‌شده، کارخانه موظف به حفظ فعالیت در صنعت سیمان، حفظ اشتغال، باقی ماندن در استان فارس و استقرار در منطقه‌ای محروم برای کمک به توسعه آن شده است؛ با این وجود، زیرساخت‌های لازم از جمله برق و معادن به‌صورت کامل فراهم نشده و ابهاماتی جدی در این زمینه وجود دارد.

وی تأکید کرد: در صورت تکمیل انتقال، ظرفیت تولید کارخانه بیش از دو برابر خواهد شد و این موضوع به نفع اقتصاد استان است، اما بدون حل مسائل زیرساختی، به‌ویژه برق، ادامه پروژه با مخاطره جدی مواجه می‌شود.

موسوی با تأکید بر اینکه انتقال بدون آماده‌سازی زیرساخت ممکن نیست، گفت: ایجاد زیرساخت به‌ویژه پست برق، پیش‌نیاز ادامه پروژه است. اگر قرار بود پست برق در فاصله ۵ کیلومتری کارخانه احداث شود، زمین آن خریداری شده و حتی بخشی از هزینه‌ها نیز در سال‌های گذشته پرداخت شده است. اگر اقساط بعدی نیز همان زمان پرداخت می‌شد، امروز پست ساخته شده بود.

وی با بیان اینکه قصد ورود به اختلافات گذشته را ندارد، افزود: مسئله اصلی این است که کارخانه در محل جدید ظرفیت‌هایی دارد که در شیراز وجود نداشت. امروز در شیراز با ناترازی و محدودیت برق مواجه‌ایم، اما در این منطقه امکان بارگذاری جدید وجود دارد. نیاز ما حدود ۲۰ مگاوات است و این میزان در مقایسه با ظرفیت خطوط موجود، عدد بزرگی نیست.

مدیرعامل کارخانه سیمان فارس ادامه داد: پیشنهاد استفاده از خط ۶۶ کیلوولت مطرح شده و ما معتقدیم با احداث پست ۶۶ کیلوولت، امکان تأمین برق وجود دارد. در مقابل، سناریوهای ارائه‌شده برای مشارکت در پست ۴۰۰ کیلوولت، هزینه‌هایی بسیار سنگین و بعضاً بیش از هزار میلیارد تومان را به پروژه تحمیل می‌کند که با منطق اقتصادی طرح همخوانی ندارد.

وی تصریح کرد: سرمایه‌گذاری انجام‌شده تاکنون حدود ۷ هزار میلیارد تومان با قیمت‌های امروز است و توقف پروژه عملاً غیرممکن است. ارزش دفتری هزینه‌های انجام‌شده حدود ۱.۷ همت و ارزش به‌روز پروژه حدود ۸۸ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان برآورد می‌شود و با ادامه تأخیرها، این ارقام افزایش خواهد یافت. این سرمایه‌گذاری صرفاً از محل آورده و تسهیلات بانکی با سود مؤثر ۳۴ درصد انجام شده و هیچ مشوق یا تسهیلات ارزان‌قیمت قانونی به پروژه تعلق نگرفته است

مدیرعامل کارخانه سیمان فارس خطاب به فرماندار شیراز و اعضای کمیسیون بند ۲۰ گفت: بر اساس مصوبه کمیسیون، مهلت انتقال کارخانه پایان سال ۱۴۰۴ تعیین شده است اما کارخانه سیمان تا پایان سال ۱۴۰۵ مهمان شیراز است. درخواست ما این است که با توجه به موانع جدی زیرساختی، به‌ویژه برق، رهنمودی داده شود تا فرآیند تسهیل شود و این زمان‌بندی به بهانه‌ای برای اعمال فشار یا توقف پروژه تبدیل نشود.

وی تأکید کرد: بدون برق، عملاً هیچ بخش دیگری از انتقال قابل اجرا نیست. ما با انگیزه بالا کار را آغاز کرده‌ایم و بیش از ۵۰ درصد پیشرفت فیزیکی داریم، اما ادامه مسیر نیازمند حل فوری مسئله برق است. این پروژه خواه‌ناخواه باید انجام شود و هرچه دیرتر، هزینه‌های آن دوچندان خواهد شد.

مشارکت در احداث پست ۴۰۰ کیلوولت در نزدیکی خط عبوری از محل کارخانه 

معاون برنامه‌ریزی شرکت برق منطقه‌ای فارس نیز با تشریح سابقه مکاتبات و جلسات برگزارشده از سال ۱۳۹۰ تاکنون، تأکید کرد: شرکت برق منطقه‌ای یک شرکت خدماتی و فنی‌ـ‌مهندسی است و تأمین برق پروژه‌ها منوط به رعایت ضوابط و مشارکت متقاضیان در ایجاد زیرساخت‌هاست.

محمدرضا گلساز شیرازی با اشاره به سناریوهای مختلف پیشنهادی برای تأمین برق کارخانه سیمان فارس گفت: بهترین گزینه پیشنهادی، مشارکت در احداث پست ۴۰۰ کیلوولت در نزدیکی خط عبوری از محل کارخانه بوده که از نظر هزینه و پایداری، مناسب‌ترین راهکار محسوب می‌شود. 

به گفته وی، بخشی از هزینه این طرح در سال‌های گذشته پرداخت شده، اما به دلیل عدم تداوم مشارکت، پروژه به سرانجام نرسیده است.

معاون برنامه‌ریزی برق منطقه‌ای فارس تصریح کرد: تأمین برق در محل جدید، نیازمند ایجاد زیرساخت‌های جدید است و انتقال صرف مصرف برق از یک نقطه به نقطه دیگر، بدون اجرای الزامات فنی، امکان‌پذیر نیست.

 وی افزود: شرکت برق منطقه‌ای آمادگی همکاری دارد، اما این همکاری باید در چارچوب قوانین بالادستی و با مشارکت سایر صنایع مستقر در منطقه و حمایت دستگاه‌های اجرایی و ملی انجام شود.

معاون برنامه‌ریزی برق منطقه‌ای فارس با تشریح ملاحظات فنی گفت: شبکه برق بر اساس ضوابط فنی و پایداری طراحی می‌شود. برخی خطوط ۶۶ کیلوولت امکان بارگیری کامل ندارند و صرف خالی بودن ظاهری خط، به معنای امکان اتصال مصرف‌کننده جدید نیست. ما موظفیم شبکه‌ای ایمن، پایدار و دارای مسیر پشتیبان طراحی کنیم تا در صورت بروز حادثه، برق قطع نشود.

 گلساز شیرازی افزود: پیشنهاد مشارکت در احداث پست ۴۰۰ کیلوولت، به‌دلیل اطمینان بالاتر و پایداری شبکه ارائه شده است. در این مدل، مشارکت متناسب با میزان مصرف تعریف می‌شود و همه طرف‌ها، از جمله وزارت نیرو و صنایع، سهم دارند. شرکت برق منطقه‌ای به‌عنوان یک نهاد دولتی، صرفاً در چارچوب قوانین بالادستی می‌تواند اقدام کند و قولی خارج از ضوابط نمی‌دهد.

کارخانه سیمان در صورت عدم انتقال تا پایان سال در زمره صنایع آلاینده قرار می‌گیرد 

نماینده اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست شیراز نیز در این نشست اعلام کرد: تا زمانی که کارخانه جدید به بهره‌برداری نرسیده، اظهار نظر نهایی درباره آن ممکن نیست، اما کارخانه سیمان شیراز بر اساس برنامه زمان‌بندی ارائه‌شده، باید تا پایان امسال منتقل می‌شد.

یعقوب مریدزاده گفت: در سال‌های اخیر، محیط‌زیست با هدف تسهیل روند انتقال، همکاری‌های لازم را داشته و از طرح برخی موارد خودداری کرده است.

کارشناس محیط زیست شیراز هشدار داد: در صورت عدم تحقق انتقال یا به‌روزرسانی مصوب برنامه زمان‌بندی، موضوع در قالب ماده ۱۴ قانون هوای پاک مطرح خواهد شد و کارخانه در زمره صنایع آلاینده قرار می‌گیرد که تبعات قانونی و مالی مشخصی دارد.

در پایان جلسه، مقرر شد موضوع تأمین برق و بازنگری برنامه زمان‌بندی انتقال کارخانه سیمان فارس با جمع‌بندی کارشناسی، در سطوح بالاتر مدیریتی پیگیری شود تا ضمن رعایت الزامات زیست‌محیطی و قانونی، از توقف یا آسیب به یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های صنعتی استان فارس جلوگیری شود.