نبرد فولاد ایران برای بازارهای خاص

وی با اشاره به منشأ شکل‌گیری تقاضا برای فولادهای آلیاژی در جهان گفت: بررسی تجربه جهانی نشان می‌دهد که تقاضا برای فولادهای خاص عمدتاً از دو بخش «خودرو» و «انرژی» آغاز شده است. خودروسازان به دنبال فولادی با وزن کمتر و مقاومت بالاتر بودند و همین نیاز، محرک اصلی حرکت صنعت فولاد به سمت محصولات پیشرفته شد.

رحیم افزود: با توسعه خودروهای برقی و افزایش وزن باتری‌ها، این نیاز تشدید شد و شرکت‌های فولادی با اتکا به فناوری‌های نوین وارد پاسخ‌گویی به این تقاضا شدند. این حرکت صرفاً با فروش محصول محقق نشد، بلکه بر پایه توسعه فناوری و مشارکت با مصرف‌کننده شکل گرفت.

بازار فولادهای خاص؛ کوچک اما بسیار سودآور

مدیرعامل فولاد هرمزگان با اشاره به ویژگی‌های بازار فولادهای آلیاژی تصریح کرد: بازار فولادهای خاص اگرچه از نظر حجمی بزرگ نیست، اما رشد بسیار بالایی دارد و حاشیه سود آن تا ۳۵ درصد بیش از فولادهای معمولی است. شرکت‌هایی که وارد این حوزه شده‌اند، عمدتاً با هدف توسعه صادرات، افزایش تنوع محصول و تثبیت بقای خود در بازارهای جهانی حرکت کرده‌اند.

وی تأکید کرد: برخی شرکت‌ها نیز با هدف رقابت با آلومینیوم سبک‌وزن، به تولید فولادهای سبک با استحکام بالا روی آوردند که این یک استراتژی کاملاً هوشمندانه در سطح جهانی است.

رحیم یکی از مهم‌ترین راهبردهای شرکت‌های پیشرو در حوزه فولادهای خاص را «چسبندگی به مشتری» دانست و گفت: امروز دیگر شرکت‌های فولادی صرفاً فروشنده فولاد نیستند؛ بلکه با مشتری می‌نشینند، محصول مشترک طراحی می‌کنند و در توسعه پلتفرم‌های صنعتی مشارکت دارند. این همان چسبندگی به مشتری است که باعث وابستگی متقابل و تثبیت بازار می‌شود.

وی افزود: شرکت‌ها پیش از ورود به این بازار، استراتژی مشخص دارند؛ اینکه چه محصولی تولید کنند، به کدام بازار وارد شوند و چه جایگاهی برای خود تعریف کنند. ورود بدون نقشه راه، موفقیتی به همراه نخواهد داشت.

سرمایه‌گذاری‌های سنگین جهانی در تحقیق و توسعه

مدیرعامل فولاد هرمزگان با اشاره به ابعاد سرمایه‌گذاری شرکت‌های بزرگ فولادی گفت: برخی از این شرکت‌ها سالانه بین ۱۴۰ تا ۲۵۰ میلیون دلار در بخش تحقیق و توسعه سرمایه‌گذاری می‌کنند و تاکنون بیش از ۵ هزار اختراع ثبت‌شده در حوزه آلیاژها و فرآوری دارند. برای نمونه، شرکت آرسلورمیتال بیش از ۱۳۰ مرکز تحقیقاتی فعال در دنیا دارد.

رحیم خاطرنشان کرد: این مسیر یک‌شبه طی نشده و محصول امروز نتیجه سال‌ها کار تحقیقاتی، ثبت پتنت، توسعه بازار و اعتمادسازی است.

بازار آینده فولادهای خاص؛ عبور از ۱۰۰ میلیارد دلار

وی با اشاره به چشم‌انداز بازار جهانی فولادهای پیشرفته گفت: برآوردها نشان می‌دهد بازار فولادهای خاص که امروز حدود ۴۸ میلیارد دلار ارزش دارد، در آینده به بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار خواهد رسید. در برخی شرکت‌های بزرگ، از مجموع فروش ۱۵۷ میلیارد دلاری، حدود ۵۰ درصد درآمد از محصولات فوق‌پیشرفته و خاص حاصل می‌شود.

رحیم با تشریح چالش‌های پیش‌روی شرکت‌های ایرانی در این مسیر گفت: اولین مانع، مقاومت مشتریان است. وقتی یک خودروساز سال‌ها با یک تأمین‌کننده خارجی کار کرده، تغییر این زنجیره به‌سادگی ممکن نیست و بین دو تا چهار سال زمان می‌برد تا محصول جدید در بازار جا بیفتد.

وی دومین چالش را سرمایه‌گذاری سنگین دانست و افزود: ورود به این عرصه بدون دانش فنی، نیروی متخصص و سرمایه‌گذاری هدفمند ممکن نیست. اعداد سرمایه‌گذاری شرکت‌های جهانی نشان می‌دهد که این مسیر ساده و کوتاه نیست.

حاشیه سود بالا و مزیت رقابتی پایدار

مدیرعامل فولاد هرمزگان یکی از مهم‌ترین مزایای فولادهای خاص را حاشیه سود بالای آن دانست و گفت: اگرچه قیمت تمام‌شده این محصولات بالاتر است، اما در نهایت ارزش نهایی و حاشیه سود بسیار بالاتری ایجاد می‌کند. همین موضوع است که این حوزه را برای سرمایه‌گذاری جذاب می‌کند.

وی افزود: برندسازی در فولاد نیز اهمیت بسیار بالایی دارد. همان‌طور که در صنعت الکترونیک نام برند تعیین‌کننده است، در فولاد نیز برند می‌تواند بازار را در اختیار بگیرد.

ضرورت تعیین بازار هدف و پرهیز از پراکندگی

رحیم با طرح چند پرسش راهبردی تأکید کرد: باید مشخص کنیم که قرار است وارد کدام بازار شویم، با کدام برند جهانی رقابت کنیم، چه استانداردهایی را هدف بگیریم و چه سهمی از ظرفیت کشور به فولادهای خاص اختصاص یابد. امروز کشور حدود ۳۰ میلیون تن ظرفیت تولید فولاد دارد، در حالی که مصرف داخلی حدود ۲۰ میلیون تن است. بدون برنامه صادراتی، توسعه پایدار ممکن نیست. برای برنامه‌ریزی ۱۰ سال آینده نیز باید مشخص شود که تولید فولادهای خاص در کدام نقاط کشور و با چه توزیع جغرافیایی انجام خواهد شد.

مدیرعامل فولاد هرمزگان در پایان تأکید کرد: واقعیت این است که همه مسیرهای توسعه به‌صورت هم‌زمان قابل اجرا نیست. توسعه صنعت فولاد کشور نیازمند تمرکز، هم‌افزایی و اولویت‌بندی است. اگر واحدهای فولادی کشور بتوانند بر چند مسیر مشخص و مشترک تمرکز کنند، امکان موفقیت واقعی در عرصه فولادهای خاص و بازارهای جهانی فراهم خواهد شد.