ایمنی؛ حلقه گمشده سلامت مردان

یکم تا هفتم اسفند ماه به نام هفته سلامت مردان ایرانی نامگذاری شده که فرصتی ارزشمند برای جلب توجه جامعه به نقش مهم مردان در سلامت خانواده و جامعه است.

این هفته، هر سال با هدف افزایش آگاهی، ارتقای رفتارهای سالم و پیشگیری از بیماری‌ها و حوادثی که سلامت مردان را تهدید می‌کند، برگزار می‌شود.

آمارها نشان می دهد مردان در مقایسه با زنان، بیشتر در معرض خطراتی مانند سوانح رانندگی، حوادث شغلی، مصرف دخانیات و رفتارهای پرخطر قرار دارند، این هفته تلاشی برای یادآوری اهمیت رعایت اصول ایمنی، انجام معاینات دوره‌ای و تقویت سبک زندگی سالم در میان آنان است.

شعار امسال، «سوانح و حوادث در کمین سلامت مردان» بر ضرورت توجه به ایمنی در محیط زندگی، کار، راه‌ها و حتی رفتارهای فردی تأکید دارد.

روز شمار هفته سلامت مردان ایرانی امسال"سلامت مردان و رعایت ایمنی در محیط زندگی"، "رعایت ایمنی در رانندگی / ایمنی در راه‌ها"، "رعایت ایمنی در محیط کار"، "پیشگیری از آلاینده های محیطی در محل کار"، "رعایت ایمنی در رفتار (حذف رفتارهای پرخطر، سوء مصرف مواد)"، "انتخاب های آگاهانه در راستای سلامتی" و "رعایت ایمنی در ورزش" تعیین شده است.

امروزه حوادث ناشی از رانندگی نقش مهمی در تحمیل زیانهای اجتماعی و فردی در جامعه ایفا می کنند. بی شک زیانبارترین صدمات ناشی از رانندگی مربوط به تلفات انسانی و معلولیت هاست که گذشته از اثرات مخربی که بر خانواده دارد، لطمات جبران ناپذیری هم بر جامعه وارد می کنند. بنابراین اتخاذ راهکارهایی جهت کاستن از این زیانها ضروری به نظر می رسد.

با توجه به سهم بالای سوانح رانندگی در مرگ و میر مردان، یک روز از هفته سلامت مردان به عنوان "رعایت ایمنی در رانندگی" نامگذاری شده است و در این ارتباط جانشین پلیس راهنمایی و رانندگی کشور در شورای راهبری تصادفات استان همدان خبر از مرگ سالانه ۲۰ هزار نفر در سوانح رانندگی کشور خبر داد که سهم و درصد بالایی از متوفیان مردان هستند.

سردار حسن مومنی افزود: هر ساله ۲۰ هزار نفر در سوانح رانندگی کشور جان باخته و ۴۰۰ هزار نفر مصدوم می شوند که از این میزان ۱۰ تا ۱۵ درصد دچار معلولیت می شوند در حالیکه تبعات ناشی از معلولیت بسیار بیشتر از مرگ فرد در تصادف است چرا که نگهداری فرد معلول چند خانواده را در درگیر می کند.

وی اضافه کرد: معلولیت ناشی از سوانح رانندگی، سرمایه انسانی را زمین گیر می کند در حالی که با اجرای درست و صحیح به تکالیف، این موارد قابل کنترل است.

جانشین پلیس راهنمایی و رانندگی کشور ادامه داد: داده های منابع علمی و دانشگاهی موید این است که بخش بالایی از اعتبارات و هزینه های کل کشور سال گذشته برای تصادفات هزینه شده است همچنین هشت درصد از تولید ناخالصی ملی کشور صرف خسارات تصادفات می شود.

۷۹ درصد متوفیان سوانح جاده ای همدان مردان هستند

رییس پلیس راه استان همدان نیز در این باره به خبرنگار ایرنا گفت: داده های آماری نشان می دهد ۷۹ درصد متوفیان سوانح جاده ای همدان مردان و ۲۱ درصد زنان هستند که استقبال کم بانوان برای رانندگی در جاده های برون شهری است.

سرهنگ ارسلان سرمدی افزود: بررسی تصادفات رخ داده در جاده ای برون شهری این استان موید این است که درصد بالایی از سوانح رانندگی ناشی از نداشتن تمرکز از سوی راننده و بی توجهی به جلو است.

وی بیان کرد: عوامل متعددی در نداشتن تمرکز در حین رانندگی دخیل هستند که ۵۰ درصد آن ناشی از مکالمه با تلفن همراه در حین رانندگی است که در این راستا راننده ۷۳ هزار و ۹۵۷ وسیله نقلیه جریمه شدند که ۱۰۴ درصد نسبت به زمان مشابه سال گذشته افزایش داشته است.

رییس پلیس راه استان همدان با تاکید بر ضرورت بستن کمربند ایمنی اظهار کرد: رانندگان باید به یاد داشته باشند که مسوول جان سرنشینان وسیله نقلیه خود هستند، بنابراین در صورت همراه داشتن کودک، از صندلی همراه مخصوص کودک استفاده کنند.

سرهنگ سرمدی افزود: رانندگان و سرنشینان خودرو ابتدا باید از سالم بودن کمربندهای ایمنی خودرو مطمئن شده و هنگام رانندگی کمربند ایمنی خود را ببندند همچنین هرگز در حال عصبانیت، احساس خستگی، خواب آلودگی، استرس و نگرانی رانندگی نکنید.

وی رعایت فاصله مطمئنه، پرهیز از خوردن و آشامیدن، خودداری از انجام حرکات نمایشی، پرهیز از سرعت و سبقت غیرمجاز و تجاوز به حریم پیاده روها و استفاده موتورسواران از کلاه ایمنی را مورد تاکید قرار داد.

نیمی از سرنشینان عقب خودرو کمربند ایمنی نمی بندند

مدیر جوانی جمعیت و سلامت خانواده معاونت بهداشتی استان همدان نیز به خبرنگار ایرنا درباره سهم نبستن کمربند ایمنی در مرگ سرنشینان نیز گفت: طبق اطلاعات یک بررسی در سال ۲۰۲۰ کشور در مردان استان همدان درصد استفاده از کمربند ایمنی توسط سرنشینان جلو خودرو ۷۲.۷ درصد، سرنشینان عقب وسیله نقلیه ۵۱.۹ درصد و استفاده از کلاه ایمنی در موتوسیکلت سواران ۳۶.۱ درصد بوده است.

مجیدموانیه ئی اظهارکرد: کارشناسان سلامت کار حوزه بهداشت دانشگاه علوم پزشکی همدان در همه کارگاه ها، صنایع و کارخانه های استان حضور می یابند و شرایط ایمنی کار افراد را بررسی و نظارت می کنند و در صورت لزوم بر اساس قوانین و دستورالعمل های وزارت بهداشت مداخله از طریق کارفرمایان صورت می گیرد.

وی افزود: همچنین برنامه های آموزش حضوری ویژه کارفرمایان و کارگران، کارمندان و سایر اصناف، توسط ارائه دهندگان خدمت حوزه بهداشت برگزار می شود.

مدیر جوانی جمعیت و سلامت خانواده معاونت بهداشتی استان همدان بیان کرد: آموزش مجازی از طریق تهیه و انتشار محتواهای آموزشی از قبیل موشن گرافی، پادکست، پمفلت، کلیپ نیز جزء اقدامات حوزه بهداشت است.

مدیر جوانی جمعیت و سلامت خانواده معاونت بهداشتی استان همدان اظهار کرد: شایع ترین بیماری شغلی ناشی از مواد شیمیایی که می تواند سلامت شاغلان استان را تحت تاثیر قرار دهد، بیماری شغلی سیلیکوزیس ناشی از مواجهه شاغلان با گرد و غبار سیلیس کریستالی در معادن و کارخانه‌های سیلیس کوبی و فروسیلیس و مسمومیت با سرب ناشی از مواجهه شغلی در معادن سرب و روی میباشد.

موانیه ئی افزود: همچنین کمر درد شایعترین بیماری شغلی ناشی از عوامل زیان آور محیط کار در بین شاغلان استان بویژه کارکنان و کارمندان اداری است که ناشی از نشستن نامناسب و طولانی مدت است.

وی اضافه کرد: شایعترین حادثه شغلی در محیط های کاری استان همدان حوادث مربوط به سقوط از ارتفاع است که بیشتر در حین کار در پروژه های ساختمانی و بخش کشاورزی سقوط از درخت بدلیل رعایت نکردن ملاحظات ایمنی اتفاق می افتد.

مدیر جوانی جمعیت و سلامت خانواده معاونت بهداشتی استان همدان اظهار کرد: سلامت کارگران مرد در صنایع آلاینده استان از طریق معاینات دوره ای سلامت بررسی و رصد می شود و کارشناسان سلامت محیط و کار حوزه بهداشت بر این روند نظارت کامل دارند.

موانیه ای بیان کرد: مردان میانسال و سالمند می توانند با مراجعه به مراکز خدمات جامع سلامت، پایگاه ها و خانه های بهداشت مراقبت های گروه سنی خود را از تیم سلامت شامل مراقبان سلامت، پزشکان، کارشناسان تغذیه و سلامت روان دریافت کنند.

وی ادامه داد: این مراقبت ها شامل تن سنجی و ارزیابی الگوی تغذیه، بررسی فعالیت بدنی، غربالگری سلامت روان، مصرف دخانیات، مواد و الکل، خطرسنجی بیماری های قلبی عروقی، بررسی فشار خون، قند و چربی خون است.

موانیه ای گفت: در کنار دریافت مراقبت های بهداشتی جهت مردان در مراکز خدمات جامع سلامت، پایگاه ها و خانه های بهداشت، آموزش خودمراقبتی، شیوه زندگی سالم و پرهیز از رفتارهای پرخطر توسط تیم سلامت انجام می شود.

وضعیت مصرف دخانیات، مواد مخدر و الکل

مدیر جوانی جمعیت و سلامت خانواده معاونت بهداشتی استان همدان گفت: برنامه مراقبت های دوره ای میانسالان از سال ۱۳۹۰ در حال اجراست. یکی از خدماتی که در این برنامه به گروه هدف مردان ۳۰ تا ۵۹ سال ارائه می شود، پیشگیری و ترک مصرف دخانیات، مواد مخدر و الکل است.

موانیه ئی با بیان اینکه در این مراقبت همه افراد گروه هدف به واحدهای ارائه خدمت فراخوان می شوند، افزود: غربالگری اولیه توسط بهورز و مراقب سلامت برای این افراد انجام می شود و در صورت مثبت شدن نتیجه غربالگری یعنی احتمال ابتلا به اختلال سوءمصرف دخانیات، مواد و الکل، فرد برای دریافت مراقبت های تکمیلی به کارشناس سلامت روان و پزشک مرکز ارجاع و براساس تشخیص، تحت مشاوره روانشناختی یا درمان دارویی قرار گرفته پیگیری های لازم انجام می شود.

وی اضافه کرد: البته برخی موارد نیاز به ارجاع به سطوح تخصصی دارند که ارجاع صورت می گیرد همچنین برگزاری کلاس های آموزشی شیوه زندگی سالم، مهارتهای دهگانه زندگی نیز از سایر اقدامات در این حوزه است.

مدیر جوانی جمعیت و سلامت خانواده معاونت بهداشتی همدان، آمار مراقبت شدگان از نظر بررسی مصرف دخانیات مواد و الکل در سال ۱۴۰۱ را ۸۱هزار و ۴۲۲ و در سال ۱۴۰۲ را ۱۱۴ هزار و ۵۵۵ نفر عنوان کرد و افزود: همچنین پارسال ۹۰ هزار و ۴۵۷ نفر از مردان زیر پوشش دانشگاه از نظر مصرف یا عدم مصرف ارزیابی شدند و این آمار در ۱۰ ماهه امسال ۶۵ هزار و ۴۰۱ نفر بوده است.

مرگ ۳۱ مرد در حوادث کار

از دیگر مواردی که سهم بالایی در مرگ و میر مردان دارد حوادث کار است که بر اساس آخرین آمار ارائه شده از سوی پزشکی قانونی همدان ۱۰ ماهه امسال ۳۱ مرد بر اثر حوادث کار جان خود را از دست دادند و شمار مجروحان نیز در این مدت زمان ۴۱۲ نفر بوده است در حالیکه این آمار در زمان مشابه سال گذشته ۴۲ فوتی با ۴۹۸ مجروح بوده است.

محمد مالمیر مدیرکل پزشکی قانونی در این باره به ایرنا گفت: بیشترین سهم حوادث کار در حوزه ساخت‌وساز، به‌ویژه سقوط از ارتفاع است. رعایت نکات ایمنی، استفاده از کمربندهای ایمنی، نصب حفاظ‌های مناسب، آموزش کارگران از مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری از این حوادث است.

کارشناس سلامت میانسالان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان نیز در این باره به خبرنگار ایرنا بیان کرد: ایمنی در محل کار اشاره به مواجهات شغلی زیان آور متعدد در محیط کار دارد که در کنار سایر فاکتورهای مؤثر بر سلامت از جمله کم تحرکی و نداشتن فعالیت بدنی، تغذیه نامناسب، استعمال دخانیات سلامتی و حیات مردان را تهدید می کنند.

نرگس باباخانی اضافه کرد: این عوامل زیان آور شامل عوامل فیزیکی (صدا، ارتعاش)، شیمیایی (گرد و غبارهای زیان آور مانند سیلیس)، ارگونومیکی (وضعیت نامناسب بدن حین کار) و بیولوژیک (مواجهات شغلی با ویروسها ) است که باعث بروز بیماریهای شغلی متعددی می شود.

وی بیان کرد: این بیماری ها شامل افت شنوایی، آسیب های چشمی، بیماریهای قلبی و عروقی، سرطانهای شغلی، مشکلات عضلانی – اسکلتی، سوختگی های پوستی، درگیری دیسک های بین مهره ای، کمردرد، گردن و شانه درد، آرتروز زانو، سندرم تونل کارپال دست، اختلالات گوارشی، اختلالات باروری و همچنین حوادث شغلی می شود که از بیماریهای شغلی شایع ناشی از عوامل فیزیکی در صنایع می توان به کاهش شنوایی ناشی از سر و صدای زیان آور در صنایع و استرس حرارتی در صنایع ذوب فلزات اشاره کرد.

کارشناس سلامت میانسالان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان اظهارکرد: کنترل و پیشگیری از عوامل زیان‌آور فیزیکی محیط کار نیازمند رویکردی چندلایه‌ای شامل کنترلهای مهندسی، مدیریتی و حفاظت فردی است.

باباخانی افزود: کنترل مهندسی با اقداماتی شامل طراحی صحیح کارخانه و چیدمان صحیح ماشین آلات کارخانه، حذف ماشین آلات نامناسب و جایگزینی با دستگاههای استاندارد همچنین اجرای اقدامات کنترلی مهندسی نظیر ایزوله‌سازی صدا با استفاده از عایق‌های صوتی، نورپردازی طبیعی و مصنوعی استاندارد، کنترل دما و رطوبت با سیستم‌های سرمایش و گرمایش مناسب، سرویس و نگهداری منظم تجهیزات و ماشین‌آلات صورت می‌گیرد.

وی اضافه کرد: سطح دوم کنترل شامل اقدامات مدیریتی نظیر برنامه‌ریزی شیفت‌های کاری متعادل برای کاهش مواجهه با سر و صدا و گرما، آموزش کارکنان درباره خطرات و روش‌های ایمن کار، انجام معاینات دوره‌ای، انجام تست هایی نظیر شنوایی سنجی و بینایی سنجی برای تشخیص زودهنگام آسیب‌ها و بیماریهای شغلی است.

کارشناس سلامت میانسالان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان ادامه داد: برای استفاده شاغلان از وسایل حفاظت فردی، تأمین وسایل حفاظت فردی، آموزش شاغلان به استفاده صحیح از وسایل و الزام آنها به استفاده از این وسایل ضروری است.

باباخانی افزود: از جمله این اقدامات، استفاده از گوشی های حفاظت شنوایی مناسب در محیط‌های پرسروصدا، عینک‌های محافظ در برابر پرتوها، دستکش‌های مقاوم در برابر حرارت و ارتعاش و لباس‌های کار مناسب برای محیط‌های گرم و سرد است.

کمردرد شایعترین بیماری شغلی مردان

وی گفت: کمر درد شایعترین بیماری شغلی ناشی از عوامل زیان آور محیط کار در بین شاغلان به ویژه کارکنان و کارمندان اداری است که به علت نشستن نامناسب و طولانی مدت رخ می دهد.

کارشناس سلامت میانسالان معاونت بهداشتی همدان اظهارکرد: برای پیشگیری از آسیب های شغلی، رعایت توصیه هایی می‌تواند سلامت جسمانی و روانی مردان شاغل را در طول دوران کاری حفظ کرده و از بیماری‌های شغلی و غیرشغلی پیشگیری کند.

باباخانی ادامه داد: قرار گرفتن در وضعیت صحیح برای بلند کردن اجسام و بارهای سنگین یعنی باز کردن پاها به اندازه عرض شانه ها، قرار دادن بار در فاصله بین پاها، خم کردن زانوها و صاف و کشیده نگه داشتن ستون مهره ها مورد تاکید است همچنین باید از بلند کردن و پایین آوردن بارها در مقابل زانو برای جلوگیری از کمردرد خودداری شود.

وی افزود: استراحت به مدت ۱۰ دقیقه پس از هر یک ساعت کار و انجام ۲ تا سه دقیقه نرمش های سبک و شل کردن عضلات دست، پشت و پاها برای رفع خستگی در زمان استراحت، خواب کافی و منظم برای جلوگیری از خستگی مزمن و کاهش تمرکز، مدیریت استرس از طریق تکنیک‌های آرامش‌بخشی، تنفس عمیق و تعادل کار- زندگی و برقراری ارتباط مؤثر با دیگران، ورزش منظم برای تقویت عضلات مرکزی و پیشگیری از کمردرد و از آسیب‌های اسکلتی- عضلانی، پرهیز از مصرف دخانیات، مواد مخدر و نوشیدن الکل در کاهش بیماری های شغلی موثر است.

بعد از هر نیم ساعت کار با رایانه ۱۵ ثانبه چشم ها را ببندید

کارشناس سلامت میانسالان معاونت بهداشتی همدان همچنین با تاکید بر اهمیت مراجعه منظم و به‌موقع به مراکز خدمات جامع سلامت برای دریافت مراقبتهای دوره ای گروه‌های سنی، خواستار افزایش آگاهی در خصوص خطرات محیط کار و روش‌های پیشگیری از آنها، بستن چشمها به مدت۱۰ تا ۱۵ ثانیه در هر بازه زمانی ۲۰ تا ۳۰ دقیقه کار با رایانه و خیره شدن به دوردست، بلند شدن از صندلی هر ۲۰ تا ۳۰ دقیقه در مشاغل اداری و قدم زدن به مدت ۹۰ ثانیه شد.

باباخانی از عوامل زیان آور شیمیایی که می توانند سلامت مردان شاغل در محیط کار تحت تاثیر قرار دهد را شامل گردو غبارهای زیان آور (سیلیس، آزبست) و گازها و بخارات شیمیایی شامل گاز کلر، بخارات بنزن، دود فلزات زیان آور شامل نیکل، کروم، کادمیوم دانست که منجر به بروز بیماریهای ریوی، سرطان های شغلی، بیماریهای کلیوی، کبدی و عصبی، سوختگیهای پوستی و اختلالات باروری می شوند.

وی درباره عوامل زیان آور "ارگونومیکی" محیط کار نیز گفت: ارگونومی در محیط کار به «متناسب بودن کار با توانایی جسمی، فیزیولوژیکی و روانی شاغل» اطلاق می شود، از جمله عوامل زیان آور ارگونومیک مؤثر بر سلامت شاغلان می توان به وضعیت نامناسب بدن حین کار، ابزار و تجهیزات نامناسب، حمل و جابجایی بارهای سنگین و حرکات تکراری اشاره کرد.

کارشناس سلامت میانسالان معاونت بهداشتی همدان اضافه کرد: این عوامل می تواند منجر به بروز بیماریهای اسکلتی - عضلانی در شاغلان نظیر درگیری دیسک های بین مهره ای و بروز کمردرد، درد گردن و شانه، آرتروز زانو، سندرم تونل کارپال دست، اختلالات گوارشی شود.

باباخانی اظهار کرد: عوامل زیان آور "بیولوژیک" محیط کار شامل مواجهه شغلی با ویروس ها، باکتری ها، قارچ ها، انگل ها می شود که از طریق استنشاق (گرد و غبار حاوی اسپور)، تماس پوستی (زخم‌ها و مخاطات)، بلع (آب و غذای آلوده) وگاز گرفتگی یا نیش (حیوانات و حشرات) وارد بدن می‌شود.

رهاورد: بررسی وضعیت سلامت مردان ایرانی زنگ خطری جدی را به صدا در می‌آورد: تهدید اصلی، حوادث پیش‌بینی‌پذیر هستند نه بیماری‌های دیرینه. همچنین ۲ عامل اصلی، یعنی سوانح رانندگی (با آمار سالانه ۲۰ هزار قربانی) و حوادث و بیماری‌های شغلی (مانند کمردرد و سیلیکوزیس)، مستقیم سلامت و جان مردان را هدف قرار داده‌ و در استان همدان ۷۹ درصد تلفات رانندگی مردان نشان از اهمیت توجه به فرهنگ رانندگی است.

در عین حال مردان در خط مقدم مواجهه با ریسک‌های محیطی، شغلی و جاده‌ای قرار دارند. برای بهبود وضعیت، تمرکز رسانه‌ای و سیاست‌گذاری باید از رویکرد درمانی به سمت پیشگیری ساختاری تغییر کند. این تغییر مستلزم سرمایه‌گذاری فوری در تأمین ایمنی محیط کار، ارتقاء فرهنگ رانندگی ایمن، و ترویج سبک زندگی محافظت‌شده است.