«خانه موسیقی تهران» تغییر نام می‌دهد/ تشابه اسمی همه را به اشتباه انداخت

به گزارش خبرنگار ایلنا، اصولا همه هنرها دارای صنف و انجمن هستند. در حوزه موسیقی هم این «خانه موسیقی» است که انجام امور صنفی هنرمندان را به صورت مستقیم و بر اساس کانون‌های صنفی هر بخش، به عهده دارد. «خانه موسیقی ایران»، یک تشکیلات صنفی غیر دولتی است که با هدف حفظ و گسترش و معرفی موسیقی و موسیقی‌دانان ایرانی تاسیس شده است. این نهاد طی سال‌ها فعالیت در میان هنرمندان موسیقی سراسر کشور، اعتبار زیادی کسب کرده است. 

به طور دقیق «خانه موسیقی ایران»، در مهرماه سال ۱۳۷۸ اعلام موجودیت کرده و در ۱۶ مردادماه سال ۱۳۷۹ به عنوان موسسه‌ای فرهنگی و هنری به ثبت رسمی رسیده است. 

«خانه موسیقی ایران» که ریاست آن به عهده حمیدرضا نوربخش است، از زمان تاسیس رسمی خود تا امروز به فعالیت‌های خود ادامه داده است. در حال حاضر تعداد زیادی از اهالی موسیقی من جمله نوازندگان، خوانندگان، آهنگسازان و سازندگان ساز در کانون‌های مرتبط با حوزه‌شان عضویت دارند. به هرحال همواره نقدهایی (اغلب به جا و گاه نا به جا) به عملکرد خانه موسیقی وارد بوده، اما این نهاد، در نهایت با تمام فراز و فرودها سعی در مدیریت صنفی و حقوقی هنرمندان داشته است. 

اواسط بهمن ماه بود که خانه موسیقی تهران با مساحتی بالغ بر ۳۵۰۰ متر مربع در راضی عباسّ‌آباد افتتاح شد. آنچه در این زمینه حاشیه ساز شد انتخاب عنوان «خانه موسیقی» است که شائبه‌هایی را برای اهالی موسیقی رقم زد. این تشابه اسمی با نام کامل «خانه موسیقی تهران»، موجب شده اهالی موسیقی تصور کنند این دو نهاد یک مجموعه واحد هستند یا با یکدیگر ارتباط سازمانی و ساختاری دارند که اینطور نیست. 

از آنجا که «خانه موسیقی تهران» تقریبا همزمان با برگزاری جشنواره موسیقی فجر افتتاح شده بود و به عنوان یکی از سالن‌های میزبان این رویداد معرفی شده بود، برخی از مخاطبان و شرکت کنندگان دچار اشتباه شده بودند. حتی خبرنگاران و رسانه‌ها نیز دچار این اشتباه شده بودند. این شائبه و حاشیه تا آنجا جدی شد که در نهایت «خانه موسیقی ایران»، برای رفع این سوءتفاهم بیانیه‌ای صادر کرد. 

در نهایت اینکه امروز  «خانه موسیقی ایران» و «خانه موسیقی تهران» فعال هستند، اما اینکه به لحاظ چهارچوب کاری و نوع عملکرد چقدر با یکدیگر موازی کاری می‌کنند، سوالی است که مسئولان مربوطه باید به آن پاسخ دهند. 

به همین جهت خبرنگار ایلنا با حمیدرضا عاطفی (معاون اجرایی خانه موسیقی ایران و عضو هیئت مدیره کانون پژوهشگران این نهاد)، گفتگو کرده است. تعطیلی برنامه‌های هنری و لغو کنسرت‌ها نیز موضوع دیگری است که عاطفی درباره آن توضیحاتی ارائه کرده است. 

به عنوان اولین سوال، درباره عملکرد «خانه موسیقی ایران»، پس از جنگ دوازده روزه و در ادامه ناآرامی‌های اخیر، کمی توضیح دهید. 

«خانه موسیقی ایران»، همواره تلاش دارد در هر شرایطی به فعالیت خود ادامه دهد و طی هفته‌ها و ماه‌های گذشته این روال وجود داشته است؛ اما در اینباره و برای اطلاع از جزییات بیشتر، بهتر است با سخنگوی خانه موسیقی به صحبت بپردازید. 

اواسط بهمن ماه بود که «خانه موسیقی تهران» توسط شهرداری تهران با حضور هنرمندان و مسئولان فرهنگی کشور در اراضی عباس آباد افتتاح شد. تشابه اسمی این نهاد با «خانه موسیقی ایران» حاشیه‌ها و اشتباهاتی را رقم زده بود. در زمان برگزاری جشنواره موسیقی فجر این شائبه جدی‌تر شد؛ چراکه اغلب مخاطبان، شرکت‌کنندگان این مکان را با «خانه موسیقی ایران» اشتباه می‌گرفتند و تماس‌های زیادی هم با همکارانتان، گرفته شده بود. 

بله درست است و این شائبه‌ای که می‌گویید پس از افتتاح «خانه موسیقی تهران» ایجاد شد و پس از آغاز جشنواره موسیقی فجر، شدت گرفت. خب در نهایت «خانه موسیقی ایران» جهت شفاف‌سازی، خبری در اینباره منتشر کرد و به ارائه توضیحاتی پرداخت. 

البته این خبری که می‌گویید به دلیل قطع بودن اینترنت آنطور که باید منعکس نشد. حال سوال این است که آیا وجود دو نهاد هم نام در پایتخت، موازی کاری‌هایی را در نوع عملکرد آن‌ها رقم نخواهد زد؟ هنرمندان عرصه موسیقی و آن‌هایی که عضو «خانه موسیقی ایران» هستند از این اتفاق نگرانند. 

به لحاظ ماهیت کار و نوع فعالیت این دو نهاد، موازی کاری رخ نخواهد داد، چراکه «خانه موسیقی تهران» واحد یا نهاد صنفی محسوب نمی‌شود. اما طبق اطلاعات خودتان و صحبت‌هایی که داشتیم، از نظر تشابه اسمی، مشکلاتی ایجاد شده. این تداخل و تشابه باعث ایجاد ابهامات و سردرگمی اعضای «خانه موسیقی ایران» و فعالان عرصه موسیقی شده است. با این حساب حتی مردم و مخاطبان موسیقی نیز دچار مشکل خواهند شد که نباید اینطور باشد. 

آیا «خانه موسیقی ایران»، برای حل این معضل با مسئولان مربوطه در شهرداری تعامل داشته است؟ 

بله این اتفاق افتاده است. ما این موضوع را با مسئولان «خانه موسیقی تهران» در میان گذاشتیم. البته از قبل این احتمال وجود داشته که به لحاظ اسمی، اشتباهاتی صورت گیرد. این درست نیست که دو خانه موسیقی در یک شهر فعال باشند. 

نتیجه تعامل مذکور، چه بود؟ 

آن‌ها قول داده‌اند که تا آخر بهمن ماه، این موضوع را در شورای خودشان مطرح کنند و در نهایت اسم را تغییر دهند. نام خانه موسیقی تهران تغییر می‌کند و طبیعتا نیز باید همینطور باشد. 

همینطور است. حتی اگر فعالیت‌های مشابهی هم نداشته باشند. «خانه موسیقی ایران»، سابقه فعالیت چند دهه‌ای دارد و در زمینه امور صنفی و اجرایی و رسیدگی به امور هنرمندان، دارای تجارب عملی و میدانی است. با این حساب، مسئولان «خانه موسیقی تهران» در این زمینه، پیش از افتتاح با مسئولان «خانه موسیقی ایران» مشورت کرده بودند؟ آیا اصلا چنین همفکری‌ها و مشاوره‌هایی لازم است؟ 

این تعامل و شور قطعا لازم است. «خانه موسیقی ایران» به عنوان تنها نهاد صنفی تخصصی است که بیش از پانزده، شانزده هزار عضو دارد. «خانه موسیقی ایران» همچنین از ساختار منسجم شورای عالی هیئت مدیره برخوردار است و از چهارده کانون تخصصی تشکیل شده که نوازندگان سازهای کلاسیک، نوازندگان سازهای ایرنی، خوانندگان موسیقی ایرانی، خوانندگان کلاسیک غربی، آهنگسازان، رهبران کر و ارکستر، مدرسان موسیقی، پژوهشگران موسیقی، سازندگان ساز، صدابرداران و ناشران را شامل می‌شود. 

کانون موسیقی نواحی ایران نیز بهمن سال گذشته تشکیل شد. 

بله. طبق عملکرد «خانه موسیقی ایران» و وظایفی که دارد، طبیعا چنین نهادی با قدمتی چند دهه‌ای باید محل مشورت همه فعالان حوزه موسیقی، چه دولتی و چه غیر دولتی قرار بگیرد. 

به طور کلی این شور و مشورت‌ها، همواره وجود داشته است؟ 

تا به امروز که همینطور بوده است. می‌توان گفت «خانه موسیقی ایران»، طی این سال‌ها به طور کم و بیش مورد مشورت اکثر نهادها بوده است. البته «خانه موسیقی تهران» پیش از افتتاحیه از هیئت مدیره خانه موسیقی ایران دعوت به عمل آوردند. ما به بازدید از این مکان پرداختیم و درباره نقطه نظرات هیئت مدیره «خانه موسیقی ایران» از ما سوال کردند. 

طی این تعامل و بازدید درباره عنوانی که برای مکان فرهنگی مربوطه انتخاب کرده بودند، صحبت نشد؟ 

اتفاقا در همان بازدید، رییس هیئت مدیره این تشابه اسمی را موجب دردسر و ایجاد مشکلات بعدی، دانست. ایشان همان جا به آقای حجازی گفتند که این اسم باید تغییر کند. آن‌ها نیز گزارشی درباره آینده و فعالیت‌های آن نهاد را با «خانه موسیقی ایران» در میان گذاشتند. مشورت‌هایی هم گرفتند. 

آیا نتیجه و تفاهمی قانون حاصل شد؟ 

بله. در ادامه قرار شد برای برنامه‌های شش ماه بعدی و یک سال بعدی، تفاهم نامه‌ای را برای همکاری با «خانه موسیقی ایران»، اجرا کنند. 

این قراردادهای مکتوب و قانونی هستند که اعتبار دارد. 

همینطور است. امیدواریم این اتفاق بیفتد که البته انجامش به مسئولان مربوطه در «خانه موسیقی تهران» و شهرداری، بستگی دارد. 

جدا از قضیه «خانه موسیقی تهران» و حواشی مربوطه، اتفاق بدتر دیگری که چند سال است موسیقی را تحت تاثیر قرار داده، تعطیلی کنسرت‌ها و برنامه‌های موسیقایی پس از شرایط بحرانی و نامعمول است. این رویه از دوران کرونا شروع شد و تا امروز ادامه‌ یافته؛ آیا تعطیلی برنامه‌های هنری و چنین رویکردی را درست می‌دانید؟ 

همانطور که خودتان اشاره کردید طی این چند سال، اتفاقاتی رخ داده که موجب تعطیلی ناخواسته فعالیت‌های هنری را موجب شده است. روی تعطیلی ناخواسته تاکید می‌کنم. 

زمانی که اتفاقی غیر معمول رخ می‌دهد، متاسفانه اولین هنری که تعطیل می‌شود، موسیقی است و سینما و تئاتر در این رابطه اوضاع بهتری دارند. 

بله درست است. با وجود این تعطیلی‌ها درآمدها تماما قطع شده است. کنسرت‌ها تعطیل شده‌اند و آموزشگاه‌ها نیز به لحاظ عملکرد و مقوله درآمد، دچار مشکلاتی شده‌اند. کلا همه برنامه‌ها به تبع مسائلی که پیش آمده تعطیل شده‌اند.  متاسفانه طی این روند فشار مالی مضاعفی بر هنرمندان کشورمان تحمیل شده است؛ اما خب از طرفی کار هنر، کار دل و احساس است؛ لذا نمی‌توانیم از هنرمندان در هر شرایطی انتظار فعالیت داشته باشیم. یا این خواسته را به آن‌ها تحمیل کنیم که باید برنامه‌ات را اجرا کنی و فعالیت‌هایت برقرار باشد. هنرمند دارای احساس است و در مواقعی، چون حال بدی دارد، نمی‌تواند به شکل معمول و همیشگی‌اش فعالیت کند.  باید فضای مناسب و مطلوبی ایجاد شود تا فعالیت‌ها نیز خود به خود از سر گرفته شوند. 

طی این مدت اعضای «خانه موسیقی ایران» خواستار آن نبودند مثلا توقع داشته باشند «خانه موسیقی ایران» برای برقراری دوباره کنسرت‌ها و برنامه‌ها تلاش کند؟ 

اتفاقا برعکس آنچه می‌گویید رخ می‌دهد. الان اینگونه است که اگر «خانه موسیقی ایران» بخواهد کاری کند، آن‌ها می‌گویند باید صبر کنیم شرایط عادی شود. به قول آقای سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی؛ باید چهلم درگذشتگان بگذرد تا شرایط برای شروع مجدد فعالیت ها، مهیا شود. 

آیا ناگفته‌ای مانده؟ 

بابت توجهتان به شائبه‌های ایجاد شده پس از افتتاح خانه موسیقی تهران و پرداختن‌تان به عملکرد خانه موسیقی ایران، از شما سپاسگزارم.