عظیمی‌راد: ارتقای کیفیت آموزش در گرو توانمندسازی معلمان و پرهیز از نمره‌محوری است

احسان عظیمی‌راد در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به ارتقاء کیفیت آموزش، اظهار کرد: یکی از موضوعات بسیار مهمی که در کیفیت آموزش باید مورد توجه قرار گیرد، توجه جدی به اضلاع موثر در نظام آموزش و پرورش است. در فضای مدرسه، لازم است نگاه ویژه‌ای به معلمان، دانش‌آموزان، مدیران مدارس و اولیا داشته باشیم؛ این عناصر به‌شدت به  یکدیگر وابسته و درهم‌تنیده‌اند.

وی با بیان اینکه اگر توجه کافی به معلمان صورت نگیرد، کیفیت آموزش با آسیب‌های جدی مواجه خواهد شد، افزود: یکی از مهم‌ترین مشکلات، نبود برنامه منسجم برای ارتقای مستمر توانمندی حرفه‌ای معلمان در طول دوران خدمت است. در حال حاضر، معلمان پس از استخدام عملا از ارزیابی‌های کیفی موثر کنار گذاشته می‌شوند. دوره‌های ضمن خدمت نیز اغلب کیفیت لازم را ندارند. به همین دلیل، توانمندسازی واقعی معلمان به‌صورت پایدار انجام نمی‌شود.

نماینده مردم مشهد و کلات در مجلس شورای اسلامی با اشاره به تاثیر وضعیت اقتصادی و رفاهی معلمان برکیفیت آموزش، گفت: وضعیت معیشتی و رفاهی معلمان نقش مستقیمی در کیفیت آموزش دارد. تا زمانی که معلم از نظر مادی و معنوی به‌عنوان شغلی حرفه‌ای و با شأن بالا شناخته نشود، انگیزه لازم برای تلاش بیشتر ایجاد نمی‌شود. پایین‌تر بودن حقوق و مزایای معلمان نسبت به بسیاری از مشاغل دیگر و احساس جایگاه شغلی پایین، باعث کاهش انگیزه آنان می‌شود. این مسئله در نهایت به افت کیفیت آموزش و بروز ضعف‌های جدی در نظام آموزشی می‌انجامد.

ارتقاء آموزش  با فراهم سازی بستر پرورش مهارت‌ها و توانمندی‌های فردی و اجتماعی دانش‌آموزان 

عظیمی‌راد با اشاره به تاثیر توجه به دغدغه‌ها و نیازهای دانش‌آموزان در ارتقاء آموزش، خاطرنشان کرد: بی‌توجهی به نیازها و دغدغه‌های دانش‌آموزان موجب کاهش کارآمدی کلاس درس، امکانات آموزشی و فعالیت‌های فوق‌برنامه می‌شود. امکانات آموزشی مناسب، فضاهای استاندارد، تجهیزات به‌روز و نوسازی مدارس به‌صورت یک مجموعه به‌هم‌پیوسته در رشد و آگاهی دانش‌آموزان نقش دارند. همچنین فعالیت‌های فوق‌برنامه مانند اردوها و برنامه‌های ورزشی برای رشد جسمی، روانی و اجتماعی دانش‌آموزان ضروری است. نبود این شرایط، فرصت یادگیری مهارت‌های اجتماعی و شکوفایی استعدادها را از دانش‌آموزان می‌گیرد و در نهایت کیفیت آموزش را کاهش می‌دهد.

سخنگوی کمیسیون آموزش مجلس شورای اسلامی در ارتباط با نقش موثر حاکمیت بر کیفیت آموزش، اضافه کرد: توجه حاکمیت به افزایش حقوق و مزایا و همچنین ارتقای بودجه دستگاه آموزش و پرورش می‌تواند در حوزه دانش‌آموزی و ارتقای وضعیت معیشتی  معلمان از طریق افزایش سرانه‌ها، تاثیرگذاری قابل توجهی داشته باشد. در حال حاضر، سرانه هر دانش‌آموز در مدارس دولتی حدود یک میلیون و ۲۵۰ هزار تومان برآورد می‌شود، در حالی که آنچه عملا از سوی دولت تحقق می‌یابد، رقمی در حدود ۲۵۰ هزار تومان است. این فاصله قابل توجه، مشکلات جدی برای مدارسی ایجاد می‌کند که از دریافت بودجه‌های لازم محروم هستند، در حالی که همچنان از آن‌ها انتظار ارتقای کیفیت آموزشی وجود دارد. ازاین‌رو، تامین بودجه و اعتبارات کافی برای حوزه تعلیم و تربیت، در حقیقت ضامن افزایش کیفیت آموزشی کشور است.

اهمیت تعامل والدین با مدرسه

عظیمی‌راد با بیان اینکه تعامل میان والدین با مدرسه می‌تواند تاثیر قابل توجهی بر کیفیت آموزش داشته باشد، عنوان کرد: در صورتی که والدین ارتباط منظم و موثری با مدرسه نداشته باشند و از وضعیت آموزشی فرزندان خود آگاه نشوند، نمی‌توانند نقش حمایتی و تاثیرگذار خود را ایفا کنند. در مقابل، ایجاد تعامل هدفمند میان مدرسه و والدین این امکان را فراهم می‌کند که خانواده‌ها در فضای خانه مکمل آموزش مدرسه باشند و به بهبود یادگیری دانش‌آموزان کمک کنند. همچنین نقش مدیران مدارس در راهبری نظام آموزشی، پیگیری فعالیت‌های فوق‌برنامه، رفع کمبودها و ایجاد محیطی آرام و پویا بسیار مهم است. کاهش انگیزه مدیران به‌دلیل پایین بودن حق‌الزحمه مدیریتی باید مورد اصلاح قرار گیرد، زیرا حضور مدیران باانگیزه زمینه تحقق اهداف آموزشی را فراهم می‌کند.

سخنگوی کمیسیون آموزش مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه یکی دیگر از ابعاد مهم این موضوع، به تربیت معلمان باز می‌گردد، گفت: اگر در دانشگاه فرهنگیان، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی و همچنین در فرآیندهای جذب از طریق آزمون‌های ماده ۲۸، مسیر استخدام و به‌کارگیری معلمان با دقت، انسجام و رویکردی حرفه‌ای‌تر برنامه‌ریزی شود، این اقدام به‌تنهایی می‌تواند خروجی باکیفیتی در حوزه تربیت معلم ایجاد کند و نتایج مطلوبی را برای نظام آموزشی کشور رقم بزند. از این منظر، این موضوع از اهمیت بالایی برخوردار است، اما متاسفانه در نگاه حاکمیتی، دقت و توجه جدی لازم نسبت به آن مشاهده نمی‌شود.

عظیمی‌راد با بیان اینکه آزمون‌های ماده ۲۸ به‌هیچ‌وجه تضمین‌کننده کیفیت لازم برای جذب معلمان نیستند، توضیح داد: دانشگاه فرهنگیان نیز با وجود تلاش‌هایی که برای ارائه خروجی مناسب به آموزش و پرورش انجام می‌دهد، با چالش‌هایی مواجه است. به‌گونه‌ای که پس از ورود دانشجویان به دانشگاه فرهنگیان، فرآیند ارزیابی و سنجش مستمر آنان تا حد زیادی کمرنگ می‌شود و دانشجویان، مشابه سایر دانشجویان، صرفا به ادامه تحصیل می‌پردازند. در این شرایط، آن شاخص‌ها، معیارها و ویژگی‌های مورد انتظار برای سنجش صلاحیت‌های حرفه‌ای و شخصیتی معلمان آینده به میزان کافی مورد ارزیابی قرار نمی‌گیرد و محک جدی برای بررسی کیفیت خروجی‌های این دانشگاه انجام نمی‌شود. بر این اساس، توجه ویژه به کیفیت خروجی‌های نظام تربیت معلم می‌تواند یکی از محورهای اساسی در ارتقای کیفیت نظام آموزشی کشور باشد.

نماینده مردم مشهد و کلات در مجلس شورای اسلامی با اشاره به نقش کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری نقش خود را در راستای تقویت بودجه و تدوین قوانین، بیان کرد: این کمیسیون در حوزه بودجه و قانون‌گذاری تلاش کرده است با افزایش اعتبارات و تقویت سرانه‌ها از ارتقای کیفیت آموزش حمایت کند و زمینه افزایش انگیزه در نظام آموزشی را فراهم آورد. همچنین «طرح تقویت نظام آموزش و پرورش» با رویکردی جامع، ابعاد نرم‌افزاری، سخت‌افزاری، ساختاری و محتوایی آموزش را دربرمی‌گیرد و موضوعاتی مانند توجه به مدارس محروم، توسعه دوره‌های پیش‌دبستانی، ایجاد ساختارهای جدید و تقویت بنیه مالی آموزش و پرورش را دنبال می‌کند.

وی در ادامه افزود: این اقدامات به‌صورت ویژه با هدف ارتقای کیفیت آموزشی و پرورشی در کمیسیون پیگیری می‌شود و کمیسیون آمادگی دارد که پیشنهادهای وزارت آموزش و پرورش را بررسی، تصویب کند و از آن‌ها در قالب قانون یا حمایت‌های لازم دفاع کند. با این حال، بخش عمده مسئولیت ارتقای کیفیت آموزش بر عهده وزارت آموزش و پرورش و دولت است، چراکه ابزارها و ظرفیت‌های اجرایی در اختیار دولت قرار دارد و با برنامه‌ریزی دقیق می‌توان به نتایج موثر دست یافت.

عظیمی‌راد با بیان اینکه کیفیت آموزشی کشور در وضعیت مطلوبی قرار ندارد، اظهار کرد: یکی از نشانه‌های این مسئله، افت محسوس معدل دانش‌آموزان در سال‌های اخیر است که به‌صورت جدی روندی کاهشی و شتاب‌دار به خود گرفته است. این وضعیت نشان می‌دهد که نظام آموزشی کشور با چالش‌های جدی مواجه است. دلایلی که پیش‌تر به آن‌ها اشاره کردم، قطعا از عوامل موثر و قابل توجه در این زمینه هستند. متاسفانه، اگرچه ممکن است استانداردهای لازم در حوزه آموزش تعریف شده باشند، اما در مرحله اجرا به دلایلی که بیان شد، امکان دستیابی کامل به این استانداردها فراهم نشده و در عمل شاهد تحقق مطلوب آن‌ها نیستیم.

تاثیر قطعی معدل؛ تأکید بر نمره‌محوری به معنای قربانی شدن یادگیری واقعی است

سخنگوی کمیسیون آموزش مجلس شورای اسلامی با اشاره به نقش شوراهای عالی کشور، اضافه کرد: زمانی که به جای نهاد قانون‌گذاری مجلس، شوراهایی همچون شورای عالی انقلاب فرهنگی وارد فرآیند تصویب مقررات می‌شوند و مصوباتی نظیر «تاثیر قطعی معدل» را به تصویب می‌رسانند، این تصمیمات ذهن بسیاری از دانش‌آموزان و اولیا را دچار آسیب کرده، انگیزه‌های آنان را کاهش می‌دهد و از نظر روانی، خانواده‌ها را با تنش و نگرانی مواجه می‌سازد. در چنین شرایطی، کیفیت آموزشی جای خود را به صرف نمره و معدل می‌دهد و عملا تأکید بر نمره‌محوری به معنای قربانی شدن یادگیری واقعی است. در این مسیر، یادگیری عمیق کنار گذاشته می‌شود و جای خود را به حفظ‌محوری، نمره‌گرایی و تمرکز صرف بر معدل می‌دهد؛ امری که یک آسیب جدی و خطرناک برای نظام آموزشی محسوب می‌شود. متأسفانه، دخالت شوراهای عالی در امر قانون‌گذاری به جای مجلس به شکل‌گیری چنین آسیب‌هایی دامن زده است.

عظیمی‌راد با بیان اینکه نیازمند آن هستیم که نهاد اصلی قانون‌گذاری کشور یعنی مجلس شورای اسلامی، نقش محوری خود را ایفا کند، افزود: در غیر این صورت، اگر این روند ادامه یابد، افت تحصیلی و کاهش کیفیت آموزشی می‌تواند روزبه‌روز تشدید شود و آسیب‌های جدی به فرآیند استعدادپروری و مهارت‌پروری دانش‌آموزان وارد کند. این وضعیت، کشور را به سمت تربیت نسلی سوق می‌دهد که از نظر آموزشی از کیفیت لازم برخوردار نیست و این مسئله، خطری جدی برای آینده کشور در زمینه تربیت نیروهای توانمند، مستعد و دانشمند برای حل مشکلات اساسی خواهد بود.

منبع : ایسنا