دست پر ایران در ژنو

به گزارش ایسنا، فرهیختگان نوشت: یک دهه پیش، همین شهر میزبان مذاکرات مستقیم تهران و کشورهای غربی بود. مذاکراتی که به توافق نهایی منتج شد و در نهایت، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور وقت آمریکا به صورت یکطرفه و به راحتی توافق را پاره کرد.عباس عراقچی، در آن مذاکرات عضوی از تیم ایرانی بود و حالا در رأس هیئت مذاکره‌کننده در ژنو حضور دارد.

وی باتکیه‌ بر تجربیات گذشته قصد دارد ماشین دیپلماسی را طوری هدایت کند که تکرارپذیری تجربه برجام به حداقل برسد. علاوه‌بر این، تهدیدات نظامی آمریکا و احتمال تکرار جنگ ۱۲ روزه علیه ایران نیز خودنمایی می‌کند. روندها اما نشان می‌دهد دیپلمات‌ها این‌بار با خشابی پر به مصاف هیئت آمریکایی می‌روند تا هزینه تکرار برجام ۹۴ و مسقط ۱۴۰۴ برای آمریکا به حداکثر برسد.

عراقچی پیش از مذاکره با آمریکا، روز گذشته با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی دیدار کرد. او بعدازاین دیدار در شبکه ایکس نوشت: «گفت‌وگوهای فنی دقیقی را با وزیر خارجه ایران انجام دادم که جهت آمادگی برای مذاکرات مهم برنامه‌ریزی‌شده فردا [امروز] در ژنو است». گروسی که با گزارش‌های ضدونقیض و کذب خود، سوخت حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در جنگ ۱۲ ‌روزه را تأمین کرده بود، هفته گذشته برای چندمین‌بار از تهران خواست که اجازه «بازرسی از مراکز بمباران شده» را بدهد و وضعیت اورانیوم‌های غنی شده ایران را روشن کند. 

بااین‌حال ایران با ترکیبی از «مذاکره منصفانه»، «پیوست اقتصادی بازدارنده» و «تقویت آفند و پدافند» و مهم‌تر از همه «بازدارندگی از راه انسجام ملی» چکاندن ماشه را برای دشمن پرهزینه کرده و مذاکره‌کنندگان ایرانی را با دستانی پر، به ژنو فرستاده و حالا همه‌چیز به اراده طرف مقابل بستگی دارد.

۱-  شروط تحمیلی در بن‌بست ایران بارها اعلام کرده آمادگی مذاکرات هسته‌ای منصفانه‌ای را دارد که نگرانی‌های دوطرفه را برطرف سازد، اما این آمادگی به معنای پذیرش هر شرطی نیست. تهران تنها مذاکراتی را مثبت ارزیابی می‌کند که «معقول» باشد و به ابزاری برای تحمیل مسائل خارج از چهارچوب هسته‌ای یا هدردادن زمان تبدیل نشود. 

۲-  ادامه هسته‌ای یکی از نقاط قوت اصلی ایران در مذاکرات، بومی‌شدن دانش هسته‌ای است. لاریجانی تأکید کرد که صحبت از «غنی‌سازی صفر» غیرواقعی و بی‌معنی است، چراکه دانش هسته‌ای را نمی‌توان با ابزارهای سیاسی حذف کرد. ایران باتکیه‌بر نیازهای مشروع خود در حوزه‌های پزشکی و تحقیقاتی، از جمله تولید دارو برای بیماران سرطانی در رآکتور تهران، به غنی‌سازی ۲۰ درصد نیاز دارد. این توانمندی به‌عنوان یک واقعیت روی زمین، دست ایران را در چانه‌زنی‌ها پر کرده و طرف مقابل را مجبور به پذیرش واقعیت‌های تکنولوژیک ایران می‌کند.

۳-  پیوست اقتصادی تیم مذاکره‌کننده ایرانی با یک «پیوست اقتصادی» وارد میدان شده است. تجربه برجام نشان داد فقدان منافع اقتصادی ملموس برای طرف مقابل، هزینه خروج از توافق را پایین می‌آورد. اکنون ایران با پیشنهادهای مشخص در حوزه‌های نفت و گاز، میادین مشترک، سرمایه‌گذاری‌های معدنی، توسعه شهری و خرید هواپیما، به دنبال ایجاد «قلاب اقتصادی» در مذاکرات است. هدف این است که با تعریف پروژه‌های بزرگ و سودآور، شبکه‌ای از منافع مشترک ایجاد شود که به‌عنوان یک تضمین واقعی و نه روی کاغذ، هزینه بازگشت به تقابل و تحریم را برای واشنگتن به‌شدت افزایش دهد.

۴-  بازدارندگی دفاعی برنامه موشکی و توانمندی‌های دفاعی بخشی از سیستم امنیت ملی و غیرقابل‌مذاکره است. این سیستم بازدارندگی که بخش قابل‌توجهی از آن باتکیه‌بر دانش بومی و بدون وابستگی به قدرت‌های خارجی ساخته شده، به ایران این قدرت را می‌دهد که از موضع برابر سخن بگوید. تأکید لاریجانی بر این نکته که «اگر زور بگویند، زور می‌شنوند» و هشدار نسبت به هدف قرارگرفتن پایگاه‌های آمریکا در صورت هرگونه حماقت، نشان از سرپر بودن همه ادوات نظامی هم‌زمان با مذاکره است. ایران صراحتاً اعلام و تکرار و تأکید کرده که در صورت هرگونه حمله، پایگاه‌های آمریکا در منطقه را هدف قرار خواهد داد.

۵-  پدافند ملی  یکی از پایه‌های قدرت ایران در مذاکرات، ثبات و انسجام داخلی است. این روزها زمان مناسبی برای وزن‌کشی نیروهای اجتماعی داخل و خارج از کشور فراهم شده است. جایی که در روزهای ۲۲ دی و ۲۲ بهمن، پس از جنگ شهری و عملیات‌های تروریستی وحشیانه علیه مردم ایران، طیف‌های مختلف اجتماعی با حضور میلیونی در خیابان‌ها علیه هرگونه مداخله خارجی صف کشیدند. به موازات این صف‌کشی، نیروهای خارج‌نشین ضدایرانی هم سعی کردند با عددسازی و جعل تصاویر، حضور خود در دورهمی‌های خارجی را پررنگ جلوه‌دهند. مهم‌ترین سوالی که کاربران از تجمع‌کنندگان ضدایرانی پرسیدند، این بود که «شما چند درصد از جمعیت بزرگ و میلیونی ایرانان خارج‌نشین را تشکیل می‌دهید؟» لاریجانی در گفت‌وگو با الجزیره گفت حملات و فشارهای خارجی نه‌تنها ساختار ایران را تضعیف نکرده، بلکه باعث شکل‌گیری یک «اتحاد مقدس» در داخل شده است. حتی در مورد مبارزه با تهدیدهای خارجی، تمامی جناح‌ها و حتی مخالفان خارج‌نشین نیز متحد هستند. این اجماع ملی به مذاکره‌کنندگان ایرانی این اطمینان را می‌دهد که پشتوانه محکم مردمی در برابر هرگونه ماجراجویی دشمن خواهد ایستاد. 

۶-   محور مقاومتی‌تر  دست پر ایران در مذاکرات تنها محدود به مرزهای جغرافیا نیست. لاریجانی تأکید دارد برخلاف تصور دشمنان، ترورها و حملات نتوانسته ساختار مقاومت را از بین ببرد. علی‌رغم فشارهای سنگین رژیم صهیونی و آمریکا به حزب‌الله، مقاومت لبنان همچنان خود را تسلیم نکرده و با حملات بدون توقف اسرائیل به جنوب این کشور، لزوم مسلح بودن حزب برای جناح‌های مختلف لبنان تثبیت شده است. حزب‌الله توانمندی‌های خود را بازسازی کرده و اکنون ظرفیتی بزرگ برای جهان اسلام در مقابل اسرائیل است. حماس نیز همچنان با حضور مؤثر در غزه اداره امور را در دست دارد و یمنی‌ها نیز با استواری بر مواضع خود ایستاده‌اند. مقاومت عراق هم قاطعانه اعلام کرده در صورت حمله به ایران تمام پایگاه‌های آمریکا در منطقه را به آتش خواهد کشید. این شبکه استراتژیک و سازماندهی مجدد محور مقاومت پس از شوک‌های اولیه، به‌عنوان یک اهرم قدرت منطقه‌ای، جایگاه ایران را در هرگونه توافق بین‌المللی تثبیت می‌کند. در واقع تلاش‌های نتانیاهو برای فاصله‌اندازی میان ایران و محور مقاومت نتیجه عکس داشته و منطقه در بالاترین سطح آماده‌باش قرار گرفته است.

۷-   استقلال راهبردی ایران با تقویت روابط با شرق در پاسخ به عهدشکنی‌های غرب، نشان داده گزینه‌های متعددی برای تأمین منافع خود دارد. انتشار اخبار متعدد مربوط به تقویت مواضع آفندی و پدافندی ایران توسط چین و روسیه، معادلات دشمن را مجهول‌تر کرده است. تهران تأکید دارد وامدار هیچ قدرتی نیست و بر پایه استقلال ملی عمل می‌کند، اما هم‌زمان توانسته از ظرفیت‌های بین‌المللی برای خنثی‌سازی فشارهای غرب استفاده کند. همکاری با قدرت‌های بزرگ شرق بر اساس منافع مشترک، یک شراکت سیاسی راهبردی ایجاد کرده که در شورای امنیت سازمان ملل متحد نیز چتر حمایتی مؤثری برای ایران فراهم آورده است.

۸-  گنبد عربی ایران با تقویت روابط با کشورهای منطقه مانند قطر، عمان، عربستان، ترکیه و مصر، جبهه‌ای علیه تنش‌آفرینی ایجاد کرده است. ازسوی‌دیگر رویترز گزارش داده بیشتر بازارهای سهام حوزه خلیج‌فارس در حالی با افت ارزش مواجهند که فضای عدم قطعیت در جبهه آمریکا و ایران بر رفتارهای اقتصادی سایه انداخته و بیشترین نگرانی از بابت آغاز درگیری میان طرفین است. لاریجانی در بخشی از گفت‌وگوی خود خطاب به مجری الجزیره تأکید کرد قطر و در واقع کل منطقه هدف اصلی نتانیاهو است. به این معنا که هر سطحی از درگیری نه‌تنها تأمین‌کننده منافع برای همسایگان ایران نیست؛ بلکه آنها را در دود باروت فروخواهد برد. دبیر شعام اشاره کرد اکثر کشورهای منطقه با حملات نظامی علیه ایران مخالف هستند و این خود گواهی بر شکست سیاست‌های جنگ‌طلبانه است. آمادگی ایران برای حل مسائل و تقویت روابط با همسایگان، نشان‌دهنده یک دیپلماسی فعال است که فضای مانور را برای بدخواهان ایران تنگ کرده و ایران را به عنوان یک بازیگر صلح‌جو در منطقه معرفی می‌کند. این همگرایی منطقه‌ای، به‌ویژه با عربستان و ترکیه، نشان‌دهنده درک مشترک از تهدیدات اسرائیل و تمایل برای ایجاد یک ثبات پایدار است که ایران را در مرکز ثقل امنیت منطقه قرار می‌دهد.

۹-  ضدگلوله  بارها تأکید شده اگر آمریکایی‌ها تمام تأسیسات و نیروگاه‌های هسته‌ای ایران را بمباران کنند، بازهم نمی‌توانند ادعای نابودی برنامه هسته‌ای ایران را داشته باشند. قدرت هسته‌ای محصول دانش علمی دانشمندان ایرانی است و هیچ مناسبتی میان «بمباران تأسیسات هسته‌ای» و «نابودی علم غنی‌سازی» وجود ندارد. عملیات‌های ترور چند دهه‌ای رژیم صهیونی علیه دانشمندان هسته‌ای با همین هدف صورت گرفته؛ اما پیشرفت‌های روزافزون در این زمینه نشان داد که «علم» ترور نمی‌شود. قدرت ایران ریشه در نسل نخبه‌ای دارد که فناوری‌های پیچیده هسته‌ای و دفاعی را به وجود آورده‌اند. لاریجانی خاطرنشان کرد این دانشمندان از جای دیگری نیامده‌اند و این پتانسیل علمی، جهشی را ایجاد کرده که مایه نگرانی آمریکا شده است. این زیرساخت انسانی و علمی به این معناست که فشارها و تحریم‌ها نمی‌توانند موتور پیشرفت ایران را متوقف کنند. ایران باتکیه‌بر دانش بومی خود، پهپاد و موشک می‌سازد و برای پیشرفت خود وامدار هیچ قدرتی نیست. 

منبع : ایسنا