«راهنمای مصور نمایشنامه‌های شکسپیر»؛ ترکیبی از علم، تکنولوژی و هنر در یک کتاب

سارا خزاعی در مراسم رونمایی از کتاب «راهنمای مصور نمایشنامه‌های شکسپیر» که ۲۳ آذر، در کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد، اظهار کرد: حجم بالای منابع موجود در بازار که شامل نسخه‌های ساده، مصور و علمی از آثار شکسپیر است، باعث شده‌ دسترسی به محتوای جامع و دقیق، برای دانشجویان و علاقه‌مندان دشوار باشد. به همین دلیل، تصمیم گرفتیم پروژه‌ای را شروع کنیم که هم شامل منابع مرجع معتبر باشد و هم به‌گونه‌ای به‌روز و جذاب به مخاطب عرضه شود.

وی افزود: این پروژه با هدف گردآوری نسخه‌ای ساده و در دسترس از آثار شکسپیر به‌ویژه با استفاده از هنر تصویرسازی، شکل گرفته‌ و توسط  انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد، منتشر شده است. یکی از منابع مرجع اصلی در مطالعه شکسپیر، مجموعه نورتون است که میان دانش‌آموزان و دانشجویان به‌ویژه در زمان‌ برگزاری کنکور مورد استفاده قرار می‌گیرد. با این حال، نسخه‌های این مجموعه اغلب بسیار حجیم و پرجزئیات بوده و خواندن و درک آن‌ها نیز به همین نسبت چالش‌برانگیز است.

این نویسنده و پژوهشگر ادامه داد: هدف این بود که این منابع علمی را با استفاده از تکنولوژی و هنر به شکلی قابل فهم و جذاب برای همه در دسترس قرار دهیم. در همین راستا یکی از ویژگی‌های بارز این پروژه استفاده از هوش مصنوعی برای تولید تصاویر مرتبط با آثار شکسپیر بوده‌است. همچنین این فناوری در کنار تیم تحقیقاتی پروژه نه تنها در خلق تصاویر با کیفیت بالا بلکه در کاهش هزینه‌ها و زمان مورد نیاز برای تولید کتاب، نقش بسزایی داشته‌است.

چالش‌های فراوان در مسیر مصور کردن کتاب

خزاعی به عنوان یکی از نویسندگان این کتاب، با اشاره به ساعت‌ها کار مداوم برای پیدا کردن نقاشی‌های قدیمی‌ای که از لحاظ کپی رایت مشکلی نداشته باشند، افزود: باید مطمئن می‌شدیم که تمام تصاویر استفاده‌شده در کتاب، هیچ‌گونه مشکلی از نظر حقوقی نداشته باشند، به‌ویژه برای آنکه بخواهیم کتاب را در آینده در خارج از ایران منتشر کنیم. هدف اصلی این پروژه، ارائه یک اثر با کیفیت بالا و دسترسی آسان به منابع معتبر بوده‌است، نه تولید آثار هنری صرف. ما می‌خواستیم این کتاب، علاوه بر ارائه محتوای دقیق علمی، جذابیت بصری هم داشته باشد، که دانش‌آموزان و دانشجویان بتوانند مفاهیم شکسپیر را بهتر درک کنند.

 وی گفت: امیدواریم بتوانیم کتاب را به‌عنوان یک منبع آموزشی در مدارس و دانشگاه‌ها معرفی کنیم. هدف ما این است قیمت کتاب به‌اندازه‌ای مناسب باشد که دانش‌آموزان و دانشجویان بتوانند به راحتی آن را خریداری کرده و استفاده کنند. این پروژه آغاز راهی است که به‌طور مداوم به‌روز خواهد شد. کتاب شکسپیر هیچ‌گاه تمام نمی‌شود، چراکه این آثار همواره مورد تجزیه و تحلیل‌های جدید قرار می‌گیرند. ما همواره به دنبال این خواهیم بود که منابع جدیدتری را به این پروژه اضافه کنیم و مفاهیم جدیدتری از شکسپیر را به دنیای ادبیات معرفی کنیم.

این استادیار زبان ‌و ادبیات انگلیسی دانشگاه فردوسی مشهد، افزود: این پروژه به‌ویژه در میان دانشجویان ایرانی توجه زیادی به خود جلب کرده‌است. همچنین در دنیای امروز، نحوه تعامل با ادبیات کلاسیک به ویژه ادبیاتی چون شکسپیر، تغییرات زیادی کرده‌است. دانشجویان نسل جدید با استفاده از ابزارهای مدرن، از جمله طراحی‌های گرافیکی و موسیقی‌های خاص، توانسته‌اند این آثار را به شیوه‌ای کاملاً نوین و جذاب ارائه دهند. این امر نشان‌دهنده این است که ادبیات کلاسیک همچنان می‌تواند در دنیای معاصر جایگاه خود را حفظ کند.

در ادامه این نشست محمودرضا قربان صباغ، ویراستار این کتاب، گفت:حضور در کنار گروه‌های دانشجویی نه تنها به رشد و شکوفایی هنری کمک می‌کند بلکه باعث ایجاد ارتباط‌های مثبت و ثمربخش در میان دانشجویان می‌شود.

نتیجه‌ای خوب از ترکیب گروه‌های هنری و دانشجویی در پروژه‌های دانشگاهی

دانشیار گروه زبان انگلیسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد به انتخاب‌های دقیق اعضای گروه و نقش آن‌ها در پروژه‌های پژوهشی کتاب «راهنمای مصور نمایشنامه‌های شکسپیر» اشاره کرد و افزود: بچه‌ها پر از انرژی هستند و این انرژی می‌تواند به جرقه‌های هنری تبدیل شود. ما با انتخاب‌های دقیق و مشورت‌های مختلف توانستیم تیم‌هایی با توانمندی‌های بالا گرد هم بیاوریم. البته نقش هدایت در این مسیر بسیار مهم است. اگر بتوانیم گروه‌های هنری را درست هدایت کنیم، بدون شک آثار درخشانی از آن‌ها شاهد خواهیم بود. این پروژه‌ها نه تنها در دانشگاه فردوسی مشهد بلکه در سطح جامعه و حتی در عرصه‌های بین‌المللی می‌توانند تأثیرگذار باشند.

قربان‌صباغ افزود: امیدواریم که این پروژه‌ها آغاز یک مسیر طولانی و موفقیت‌آمیز باشد. اگر این روند هم‌افزایی و همکاری‌های مثبت ادامه یابد، قطعا شاهد موفقیت‌های بیشتری خواهیم بود. این نوع برنامه‌ها نه تنها به رشد فردی دانشجویان کمک می‌کند بلکه در سطح عمومی و فرهنگی جامعه نیز تأثیرات مثبتی خواهد داشت.

ایجاد ارتباطی نزدیک‌تر میان متن و خواننده در کتاب مصور

علی فیاضی، پژوهشگر حوزه ادبیات و نویسنده دیگر این کتاب، گفت: در دوران تحصیل هنگامی که به ادبیات کلاسیک انگلیسی رسیدیم، یکی از منابع اصلی مطالعه، متونی از نویسندگان بزرگ مانند شکسپیر بود که همزمان جذاب و کمی هم پیچیده به نظر می‌آمد. همانجا احساس کردم که فاصله زیادی میان نویسندگان بزرگ و مخاطبان تازه‌کار وجود دارد و بسیاری از افراد از ترس پیچیدگی متون از مطالعه این آثار دست می‌کشند.

وی افزود: یکی از دغدغه‌های اصلی در نوشتن این کتاب، این بود که چگونه می‌توان این فاصله را از بین برد و اثری خلق شود که نه تنها جذابیت‌های ادبیاتی شکسپیر را به خوبی به مخاطب منتقل کند بلکه او را تشویق به سمت مطالعات عمیق‌ در این حوزه برود. در واقع این کتاب برای کسانی است که به دلایل مختلف ممکن است احساس کنند قادر به فهمیدن متن‌های کلاسیک نیستند، اما در عین حال علاقه دارند که با این آثار آشنا شوند.

این نویسنده با اشاره به اینکه این کتاب تلاشی برای ساده‌سازی متن‌های پیچیده نیست بلکه بیشتر بر روی درک و فهم بهتر مفاهیم و تم‌های ادبی تمرکز دارد، تاکید کرد: مهم‌ترین ویژگی کتاب «راهنمای مصور نمایشنامه‌های شکسپیر» این است که نه تنها سعی کرده‌ایم پیچیدگی‌های ادبیات کلاسیک را برای خواننده قابل دسترس‌تر کنیم بلکه در تمام طول کتاب نکات جالب و جذاب زندگی‌نامه‌ای و فلسفی این نویسندگان نیز بیان شده است. بدین ترتیب، خواننده نه تنها به داستان‌های شکسپیر و دیگر نویسندگان کلاسیک علاقه‌مند می‌شود بلکه به مفاهیم عمیق‌تر زندگی و انسان‌شناسی نیز پی می‌برد.

مطالعه این کتاب تجربه‌ای لذت‌بخش و متفاوتی فراهم می‌کند

فیاضی با تاکید بر اینکه در حین نوشتن کتاب به جنبه‌های آموزشی و تفریحی نیز توجه شده، خاطرنشان کرد: یکی از ویژگی‌های اصلی کتاب این است،که متن‌ها به گونه‌ای نوشته شده‌اند که خواننده را درگیر کند  و تجربه‌ای لذت‌بخش از خواندن به او ارائه ‌دهد. بسیاری از مواقع ما هنگام مطالعه، بدون اینکه متوجه شویم، درگیر جزئیات پیچیده می‌شویم و از اصل لذت بردن از مطالعه دور می‌شویم. در این کتاب سعی شده این روند تغییر کند. از خوانندگان می‌خواهم که با نگاه دقیق‌تر و کنجکاوتر به این کتاب بنگرند و از آن بهره‌برداری کنند. این کتاب به نوعی یک دروازه است. دروازه‌ای به دنیای عظیم ادبیات انگلیسی که هر کسی می‌تواند به آن وارد شود، حتی اگر تجربه زیادی در مطالعه آثار کلاسیک نداشته باشد.

در ادامه علیرضا نیکو، نویسنده دیگر کتاب گفت: این کتاب ابتدا به عنوان یک ایده ساده و کار کلاسی در ترم سوم تحصیلی به ذهنم رسید. در ابتدا تصور نمی‌کردم، که این ایده به یک اثر جدی و چاپ‌شده، تبدیل شود، اما با حمایت‌های فراوانی که از سوی استاد خزاعی دریافت کردم، این ایده به طور جدی‌تر دنبال شد. استاد همیشه تأکید می‌کردند که اگر کتاب تمام شود، نباید مسیر تحصیل ما متوقف شود. به نوعی، نوشتن کتاب و پایان نامه تحصیلات باید همزمان با هم پیش بروند و این انگیزه‌ای شد که ما هر چه سریع‌تر این پروژه را به نتیجه برسانیم.

این پژوهشگر حوزه ادبیات خاطرنشان کرد: پس از چندین جلسه با استاد خزاعی و مشورت با همکاران دیگر، تصمیم گرفتیم این ایده را به عنوان یک پروژه مستقل گسترش دهیم. با این حال در طول نوشتن کتاب، مشکلات و چالش‌های زیادی  از جمله پیدا کردن زبان مناسب برای انتقال مفاهیم و همچنین حفظ جذابیت متن برای خوانندگان مختلف وجود داشت. یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها، زمان‌بندی و فشردگی کارها بود؛ در حالی که تحصیلات تکمیلی و پروژه‌های دیگر نیز وجود داشت، نگارش کتاب نیز نیازمند زمان و تمرکز ویژه‌ای بود.

منبع : ایسنا