«مینا» پرنده‌ای مهاجم؛ تهدیدی برای پرندگان بومی مشهد

عباس سیامکی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به اینکه پرنده‌ها شاخص کیفیت محیط زیست هستند، اظهار کرد: وجود بعضی از پرنده‌ها در محیط، نشان‌دهنده درجه کیفیت محیط زیست است. مینا پرنده‌ای مهاجم است که نه تنها در مشهد و ایران، بلکه در تمام دنیا در حال تبدیل شدن به یک گونه مهاجم است.

جمعیت میناها ۳ برابر جمعیت سایر پرندگان است

وی افزود: بنا بر تعریف‌های محیط‌ زیستی، گونه مهاجم گونه‌ای است که از جای دیگری می‌آید( به استثنای کلاغ)، جمعیتش خارج از تعادل رشد می‌کند و زندگی این گونه، زندگی سایر پرندگان را تهدید می‌کند؛ بر اساس این تعریف سه پرنده مهاجم در مشهد مینا، کلاغ و کبوترچاهی است.

کارشناس مسئول پایگاه اجرایی حمایت از پرندگان شهرداری مشهد درباره افزایش جمعیت پرندگان مینا، تصریح کرد: افزایش جمعیت پرنده مینا در مشهد دلایل گوناگونی دارد؛ اول اینکه در طول یک دوره زادآوری که بقیه پرنده‌ها یک بار زادآوری می‌کنند، میناها سه بار زادآوری می‌کنند، بنابراین به طور طبیعی جمعیت مینا سه برابر جمعیت سایر پرندگان است.

سیامکی گفت: دلیل دیگر این است که این پرنده با تقلید صدا و اداهای مختلف جاذبه دارد و خیلی از افراد به همین دلیل این پرنده را در خانه و در قفس نگهداری می‌کنند؛ بنابراین سایر افراد نیز وقتی این پرنده را می‌بینند، به آن علاقه‌مند شده و تقاضا برای این پرنده بالا می‌رود و به این ترتیب عده‌ای اقدام به افزایش جمعیت مینا کرده و از فروش آن سود می‌برند.

وی با بیان اینکه سومین دلیل ازدیاد جمعیت این پرنده، این است که مینا همه‌چیزخوار است، گفت: متاسفانه به دلیل وجود زباله‌ها که در همه جا وجود دارد، غذای این پرنده همیشه و همه جا فراهم است و یک رابطه مستقیم بین غذا و تولید مثل وجود دارد؛ دلیل دیگر اینکه متوسط سن این پرنده نسبت به دیگر پرندگان خیلی بالا است و بین ۱۲ تا ۲۵ سال متوسط سن آن‌ها است که برای پرنده عدد بالایی است.

این کارشناس ارشد محیط زیست خاطرنشان کرد: زیستگاه و منابع غذایی برای میناها فراوان و در دسترس است و به طور کلی میناها چون گونه سازگاری هستند، همه‌چیزخوارند و همیشه برایشان غذا موجود است، به همین دلیل جمعیتشان به راحتی زیاد شده است و از آنجا که در رقابت زیستی با بقیه پرندگان موفق هستند، در حال حاضر این پرنده تهدیدی برای سایر پرندگان مشهد به شمار می‌رود.

 کبوتر چاهی ناقل ویروس آنفلوآنزای حاد پرندگان و کنه آرگاس

این کارشناس ارشد محیط زیست از کبوتر چاهی به عنوان یکی دیگر از گونه‌های مهاجم مشهد یاد کرد و گفت: کبوتر چاهی علاوه بر آنکه مهاجم است دو ویژگی منفی دیگر هم دارد که بسیار مهم است؛ اول اینکه کبوترچاهی ناقل کنه‌ای به نام «آرگاس» است که این آرگاس اگر وارد زندگی شود زندگی را سخت می‌کند و مشترک بین انسان و پرنده است، همچنین ممکن است کبوترچاهی این کنه را به پرندگان دیگر نیز منتقل کند .

سیامکی با اشاره به اینکه کبوتر چاهی ناقل ویروس آنفلوآنزای حاد پرندگان است که کشنده است، توضیح داد: بنابراین توصیه ما به شهروندان این است که در تراس منازل، پشت پنجره، زیرشیروانی و هرجا که در اطراف محل زندگی‌شان کبوتر چاهی است به هر طریقی آن‌ها را دور کنند، چراکه اگر ماندگار باشند، ممکن است در معرض خطر بیماری باشید.

وی در ادامه با اشاره به پایگاه اجرایی حمایت از پرندگان شهرداری مشهد که در باغ وکیل‌آباد واقع است، دلیل حمایت شهرداری مشهد از پرندگان را استفاده از خدمات پرندگان در جهت حفظ فضای سبز عنوان کرد و توضیح داد: حشرات جزء جیره غذایی بیشتر پرندگان هستند، اما ما در فضای سبز و باغبانی و کشاورزی این حشرات را آفت تلقی کرده و می‌خواهیم این حشرات را با استفاده از سموم کنترل کنیم، در صورتی که پرنده‌ها می‌توانند به ما کمک کنند که حشرات کنترل شده و نیازی به سموم و شیمیایی نباشد.

استفاده از سموم شیمیایی در باغ‌وکیل‌آباد تقریبا صفر است

کارشناس مسئول پایگاه اجرایی حمایت از پرندگان شهرداری مشهد خاطرنشان کرد: هدف اصلی ما در این پایگاه، کاهش میزان مصرف سموم شیمیایی در پارک‌ها و فضای سبز شهر مشهد است و خوشبختانه در باغ وکیل‌آباد تقریبا به این هدف رسیدیم و میزان مصرف سموم شیمیایی در باغ وکیل‌آباد از سال ۱۳۹۵ نزدیک به صفر است که یکی از مهم‌ترین دلایل آن وجود تنوع زیستی پرندگان است؛ هدف ما این است که این رویه را در سایر پارک‌ها و فضای سبز مشهد اجرایی کنیم.

پایش فعالیت‌های زیستی پرندگان از طریق دوربین‌ آشیانه

سیامکی گفت: در باغ وکیل‌آباد مشهد، ۲۱۰ آشیانه روی شاخه‌های درختان و حدود ۱۴۰ آشیانه نیز در حفره‌های روی دیوارها برای طوطی‌سانان و گنجشک‌سانان نصب شده است. در مجموع در باغ وکیل‌آباد مشهد ۳۵۰ آشیانه پرنده ساخته و نصب شده که ۱۶ آشیانه شکل متفاوتی داشته و در آن دوربین نصب شده  و از دو سال پیش تمام فعالیت‌های زیستی پرندگان را از طریق این دوربین‌ها پایش می‌کنیم.

رئیس پایگاه اجرایی حمایت از پرندگان شهرداری مشهد اظهار کرد: در حال حاضر آشیانه‌ها خالی است، چون  پرنده‌ها از این لانه‌ها فقط و فقط در دوران زادآوری استفاده می‌کنند و خارج از فضل زادآوری این آشیانه‌ها در تمام طول سال خالی است و پرندگان لابلای شاخه‌های‌ درختان،لابلای صخره‌ها، زیر بوته‌ها وبعضا داخل خاک هستند.

مینا می‌تواند لانه سایر پرندگان را تصاحب کند

وی با اشاره به آسیب‌ها و تهدیداتی که پرنده مینا برای سایر پرندگان دارد و نمونه‌هایی از آن توسط دوربین‌ها ثبت و ضبط شده است، گفت: پایش فیلم‌هایی که در یکی از آشیانه‌های زاغ  گردن بور در اردیبهشت ضبط شده است، نشان می‌دهد در زمانی که پرنده درلانه نیست و برای آوردن غذا به بیرون رفته است، در این فاصله مرغ مینا وارد لانه شده و با هدف تصاحب لانه، جوجه‌ها را یکی یکی بیرون می‌اندازد.

سیامکی افزود: زاغ گردن بور وقتی به لانه برمی‌گردد، ابتدا فکر می‌کند که اشتباه وارد لانه شده، اما بعد که متوجه می‌شود لانه خودش است، شروع به جستجوی جوجه‌هایش می‌کند، بعد از مدتی که می‌گردد و چیزی پیدا نمی‌کند، مایوس شده و لانه را ترک می‌کند و مینا به هدفش که تصاحب لانه است دست پیدا می‌کند؛ بعد از آنکه مینا لانه را صاحب شد، لانه را از هر آنچه دارد، خالی کرده و خودش لانه را با زباله و چیزهای براق که برایش تزئینات جذابی هستند پر می‌کند.

وی در رابطه با کاربرد فیلم‌های ضبط شده از لانه پرندگان، توضیح داد: فیلم‌های ثبت و ضبط شده به عنوان یک بانک اطلاعاتی هستند و قرار است همکاری مشترکی با دانشگاه فردوسی داشته باشیم و با استفاده از اطلاعات این فیلم‌ها و دانشی که آن‌ها دارند، پروژه‌هایی در جهت اینکه چطور جمعیت گنجشک‌سانان را که کاهش یافته و از تعادل خارج شده‌اند به تعادل برگردانیم. همچنین چشم‌انداز بلند مدت ما این است که به جایی برسیم که میناها را که جمعیتشان زیاد شده، نیز به تعادل برسانیم.

منبع : ایسنا