کدام رژیم‌ غذایی گیاهی به پیشگیری از دیابت و بیماری‌های قلبی عروقی کمک می‌کند؟

نتایج تحقیقات کنونی نشان داد که پیروی از رژیم غذایی گیاهی مزایای مختلفی دارد. رژیم غذایی گیاهی به این معنی است که وعده‌های غذایی شما بیشتر از گیاهان مانند سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل، لوبیا، آجیل و دانه‌ها، تشکیل شده باشد.

در حالی که هر دو رژیم غذایی گیاهخواری و وگان انواعی از رژیم‌های غذایی گیاهی هستند، لازم نیست گوشت را به‌طور کامل حذف کنید. شما هنوز هم می‌توانید گوشت را در رژیم غذایی خود بگنجانید، اما به‌طور معمول گوشت جزو اصلی وعده‌های غذایی نیست. رژیم‌های غذایی گیاهی سالم بر غذاهای تازه و کامل تمرکز دارند و گوشت را با جایگزین‌های گوشتی فرآوری‌شده جایگزین نمی‌کنند.

انجمن قلب آمریکا برای رژیم غذایی گیاهی سالم، انتخاب غذاهای گیاهی با کیفیت زیاد و سرشار از مواد مغذی را توصیه می‌کند. در طول سال‌ها، نتایج تحقیقات زیادی نشان داده‌اند که رژیم غذایی گیاهی می‌تواند از جهات مختلفی برای سلامتی مفید باشد.

در ادامه برخی از یافته‌های تحقیقات اخیر و بینش‌های متخصصان در مورد فواید رژیم غذایی گیاهی و مقایسه آن با رژیم غذایی مدیترانه‌ای، یکی دیگر از مدعیان عنوان «سالم‌ترین رژیم غذایی» آورده شده است.

در پیشگیری از دیابت، رژیم غذایی گیاهی یا کم‌ کربوهیدرات بهتر است؟

در اکتبر ۲۰۲۵، کمیته پزشکان، نظرسنجی انجام دادند و دریافتند که ۶۵ درصد از بزرگسالان در آمریکا، در صورت توصیه پزشک، رژیم غذایی گیاهی و کم‌چرب را در نظر می‌گیرند. بسیاری از مردم می‌دانند که خوردن میوه و سبزیجات بیشتر ممکن است به کاهش خطر ابتلا به دیابت کمک کند، با این حال، فقط یک نفر از هر پنج پاسخ‌دهنده به نظرسنجی، ارتباط بین رژیم غذایی گیاهی و پیشگیری یا معکوس کردن دیابت نوع ۲ را تشخیص داد.

نتایج تحقیق کمیته پزشکان خاطرنشان کرد که رژیم غذایی کم‌کربوهیدرات مبتنی بر محصولات حیوانی، ممکن است با افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ مرتبط باشد.

یکی از مقالاتی که محققان به آن استناد کردند، به تحقیق ۲۲ هفته‌ای اشاره داشت که در آن ۹۹ شرکت‌کننده یا رژیم غذایی استاندارد توصیه‌شده انجمن دیابت آمریکا یا یک رژیم غذایی وگان کم‌چرب بدون محدودیت کالری یا کربوهیدرات فرآوری‌نشده را دنبال کردند. نتایج این تحقیق نشان داد که فقط ۲۶ درصد از گروه رژیم غذایی انجمن دیابت آمریکا در مقایسه با ۴۳ درصد از گروه رژیم غذایی وگان توانستند داروهای دیابت خود را کاهش دهند یا قطع کنند.

داون منینگ، متخصص تغذیه و متخصص مراقبت و آموزش دیابت، توصیه کرد که با امتحان کردن دوشنبه‌های بدون گوشت در هر هفته، کم‌کم غذاهای گیاهی بیشتری را به رژیم غذایی خود اضافه کنید، سپس می‌توانید به‌تدریج روزهای بیشتری را به آن بیفزایید.

منینگ گفت: به‌دنبال دستورهای غذایی گیاهی باشید که تهیه آنها آسان باشد و برای شما و سایر اعضای خانواده جذاب به‌نظر برسد. به‌تدریج از غذاهای حیوانی فاصله بگیرید و گیاهان را به ستاره وعده‌های غذایی تبدیل کنید. رژیم غذایی گیاهی می‌تواند به کاهش خطر بیماری‌های قلبی عروقی کمک کند و نتایج تحقیقات نشان داده است که نسبت بیشتر پروتئین گیاهی به پروتئین حیوانی ممکن است برای سلامت قلب و عروق مفید باشد.

نتایج تحقیقی که در سال ۲۰۲۴ در مجله آمریکایی «تغذیه بالینی» (Clinical Nutrition) منتشر شد، نشان داد افرادی که بیشترین درصد پروتئین گیاهی را نسبت به پروتئین حیوانی مصرف می‌کردند، در مقایسه با افرادی که کمترین میزان پروتئین گیاهی را به پروتئین حیوانی مصرف می‌کردند، ۱۹ درصد کمتر در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی و ۲۷ درصد کمتر در معرض خطر ابتلا به بیماری عروق کرونر قلب بودند.

آندره گلن، محقق اصلی این تحقیق و دانشمند بخش تغذیه دانشکده بهداشت عمومی هاروارد تی. اچ. چان بیان کرد: یک آمریکایی به‌طور متوسط پروتئین گیاهی را نسبت به حیوانی یک به سه مصرف می‌کند. یافته‌های ما نشان می‌دهد که نسبت حداقل یک به دو در پیشگیری از بیماری‌های قلبی عروقی بسیار موثرتر است. برای پیشگیری از بیماری‌های قلبی عروقی، نسبت یک به ۱.۳ یا بیشتر باید از گیاهان باشد.

پژوهشگران این تحقیق اذعان کردند که کاهش خطر این بیماری‌ها ممکن است حداقل تا حدی به‌دلیل جایگزینی گوشت قرمز یا فرآوری شده با پروتئین‌های گیاهی مانند آجیل و حبوبات باشد. این پروتئین‌ها اغلب با مقادیر بیشتری فیبر، چربی‌های سالم، آنتی‌اکسیدان‌ها و ویتامین‌ها مرتبط هستند. آنها همچنین ممکن است به بهبود عوامل خطرزای قلبی عروقی مانند نشانگرهای زیستی التهابی، چربی خون و فشار خون کمک کنند.

رژیم غذایی گیاهی در مقابل رژیم غذایی مدیترانه‌ای؛ آیا یک برنده وجود دارد؟

یافته‌های تحقیقی که در نوامبر ۲۰۲۵ در مجله «مرزها در تغذیه» (Frontiers in Nutrition) منتشر شد، نشان می‌دهد که رژیم غذایی گیاهی می‌تواند مزایای تغذیه‌ای مشابهی با رژیم غذایی مدیترانه‌ای ارائه دهد. یافته‌ها همچنین نشان می‌دهد که رژیم غذایی گیاهی ممکن است به کاهش ردپای زیست‌محیطی شما کمک کند.

محققان می‌گویند که انتخاب رژیم غذایی گیاهی باید به‌صورت راهبردی انجام شود تا مطمئن شوید که هنوز به‌اندازه کافی مواد مغذی کلیدی دریافت می‌کنید. برای این تحقیق، محققان از دانشگاه گرانادا و شورای تحقیقات ملی اسپانیا  از چهار منوی غذایی مختلف به‌مدت یک هفته استفاده کردند که هر کدام حدود ۲۰۰۰ کالری در روز تامین می‌کردند. این منوها شامل موارد زیر بودند:

• رژیم غذایی همه‌چیزخوار مدیترانه‌ای

• رژیم غذایی پسکو-گیاهخواری (که شامل ماهی می‌شود)

• رژیم غذایی لاکتو-اوو-گیاهخواری (با تخم‌مرغ و لبنیات)

• رژیم غذایی کامل وگان.

آنان دریافتند که رژیم غذایی گیاهی با طراحی دقیق می‌تواند اکثر اهداف تغذیه‌ای مشابه رژیم غذایی همه‌چیزخواری به سبک مدیترانه‌ای را برآورده کند.

میشل روتنشتاین، متخصص تغذیه پیشگیرانه قلب و عروق گفت: بررسی جامع رژیم غذایی و سبک زندگی کلی شما برای رفع شکاف‌های تغذیه‌ای بالقوه ضروری است. برنامه‌ریزی دقیق برای شناسایی منابع جایگزینی مهم است که مواد مغذی کلیدی موجود در غذاهای پرهیز شده را فراهم می‌کنند. همکاری با متخصص تغذیه می‌تواند این فرآیند را آسان‌تر و قابل اعتمادتر کند، بنابراین می‌توانید با اطمینان خاطر، کفایت رژیم تغذیه‌ای خود را حفظ کنید و در عین حال با انتخاب‌های غذایی خود هماهنگ باشید.

به گزارش هلث لاین، با این حال، باید در نظر گرفت که این تحقیق، مدل‌سازی و نه یک کارآزمایی بالینی شامل افراد واقعی بود به این معنی که نتایج نشان می‌دهد، چه چیزی می‌تواند در شرایط ایده‌آل موثر باشد و نه فقط آنچه در زندگی روزمره اتفاق می‌افتد. عواملی مانند هزینه، ترجیحات طعمی، مهارت‌های آشپزی و دسترسی به غذاهای غنی‌شده می‌توانند بر این برنامه‌های غذایی تاثیر بگذارند.

با این حال، یافته‌ها شواهد دلگرم‌کننده‌ای برای کسانی ارائه می‌دهند که در حال بررسی تغییر به سمت رژیم غذایی گیاهی هستند. با کمی برنامه‌ریزی، می‌توان تغذیه‌ خوب را حفظ کرد و در عین حال انتخاب‌هایی انجام داد که ممکن است به نفع سیاره زمین باشد.

نکته کلیدی این است که برای ایجاد تغییر، لازم نیست برنامه غذایی به‌طور کامل گیاهی باشد. شما می‌توانید تغییرات کوچکی ایجاد کنید که شامل وعده‌های غذایی گیاهی بیشتری باشد که می‌تواند به شما در حفظ تغذیه‌ بهینه و در عین حال کاهش ردپای کربن کمک کند.

منبع : ایسنا