جزئیات ۱۳ استاندارد بین‌المللی نانویی که از سوی ایران ثبت شده است

به گزارش ایسنا، فعالیت‌های استانداردسازی بین‌المللی با ایجاد زبان و رویه واحد سبب تسهیل در تجارت بین‌المللی، انتقال فناوری و استفاده از ظرفیت‌های فناوری جدید می‌شود و همچنین نقش بسیار مهمی را در پایه‌ریزی زیربنای اقتصاد کشورها ایفا می‌کند. از این رو بسیاری از استانداردهای جهانی توسط سازمان بین‌المللی استانداردسازی (ISO) تدوین می‌شوند و به عنوان دستورالعمل‌هایی برای بهبود فرآیندها، افزایش کیفیت محصولات و خدمات و تضمین ایمنی و پایدار شناخته می‌شوند. این استانداردها در بیش از ۱۶۰ کشور جهان پذیرفته شده‌اند.

فرآیند تدوین استاندارد کاملا ساختار یافته، دقیق و مورد پذیرش جهانی است که باعث اعتبار استاندارد ایزو می‌شود. اولین گام در مراحل تدوین استانداردهای ایزو شناسایی نیاز به یک استاندارد جدید است. این نیاز ممکن است از سوی صنایع، دولت‌ها، سازمان‌های بین‌المللی یا حتی مصرف کنندگان مطرح شود. در این مرحله (proposal item werk (New NWIP موضوع کاری جدید به سازمان ISO پیشنهاد داده می‌شود و کمیته‌های فنی ایزو (ISO Technical Committees) پیشنهادها را بررسی می‌کنند. این کمیته‌ها شامل متخصصانی از سراسر جهان هستند که اطمینان می‌دهند.

پس از تأیید اولیه استاندارد در کمیته‌های فنی ایزو یک گروه کاری کارشناسی متشکل از مسئول پروژه و کارشناسان معرفی شده بین‌المللی تشکیل می‌شود. این گروه وظیفه دارد پیش‌نویس اولیه استاندارد (Working Draft) را تهیه کند. این پیش‌نویس شامل جزئیات فنی الزامات و راهنمایی‌های لازم است. در این مرحله نظرات ذی نفعان مختلف جمع‌آوری می‌شود تا اطمینان حاصل شود که استاندارد نهایی کاربردی و جامع خواهد بود. این فرآیند ممکن است چندین بار تکرار شود تا پیش‌نویس به سطح مطلوبی برسد.

پیش‌نویس اولیه به کمیته فنی مربوط ارسال می‌شود و به عنوان پیش نویس کمیته‌ای (Committee Draft) مورد بررسی و رای گیری کشورهای عضو کمیته قرار می‌گیرد. اعضای کمیته نظرات خود را ارائه می‌دهند و اصلاحات لازم اعمال می‌شود. انتشار پیش‌نویس بین‌المللی (DIS) پس از توافق کمیته پیش نویس به عنوان پیش‌نویس استاندارد بین‌المللی (Draft International Standard-DIS) منتشر می‌شود. در این مرحله پیش‌نویس برای نظرسنجی عمومی در دسترس کشورهای عضو ایزو قرار می‌گیرد. این فرصت به سازمان‌ها و متخصصان اجازه می‌دهد نظرات خود را ارائه دهند.

پس از جمع‌آوری و اعمال نظرات پیش‌نویس نهایی (Final Draft International Standard - FDIS) تهیه می‌شود. این نسخه برای رأی گیری نهایی به اعضای ایزو ارسال می‌شود. در صورت تأیید استاندارد به صورت رسمی منتشر می‌شود و به عنوان یک استاندارد بین‌المللی ایزو در دسترس قرار می‌گیرد.

تاکنون ایران ۱۳ استاندارد بین‌المللی را در حوزه نانو به ثبت رسانده است. لیست استانداردهای بین المللی ایران در حوزه فناوری نانو به این شرح است:

۱.روش‌شناسی طبقه‌بندی نانومواد با چارچوب درخت نانو؛ کمک می‌کند نانو اجسام، نانو ساختارها و نانو کامپوزیت‌ها بر اساس بعد و ویژگی‌های فیزیکی/ شیمیایی/زیستی دسته‌بندی شوند.

۲.روش آزمون برای سنجش توان اثرگذاری نانو ذرات نقره در تخریب دیواره سلولی Staphylococcus aureus ؛ میزان اثر بر اساس آزاد مورامیک اسید اندازه‌گیری می‌شود که با GC-MS کمی‌سازی می‌شود.

۳.واژه‌نامه و تعاریف استاندارد برای مشخص کردن حدود و معنای شاخص‌های علم، فناوری و نوآوری در حوزه نانو برای اینکه سنجش و مقایسه فعالیت‌های نانوفناوری در حوزه‌ها و کشورها یکپارچه و قابل قیاس شود، بدون اینکه روش استفاده از شاخص‌ها را آموزش دهد.

۴.روش آزمون استاندارد برای ارزیابی سمیت نانومواد در محیط‌های آبی شور با استفاده از لاروهای آرتمیا (Artemia)؛ نتایج قابل تکرار و قابل اطمینان بر آزمایشگاه‌های بوم سم شناسی فراهم می‌کند.

۵.این سند ویژگی‌های مهم نانومواد رس لایه‌ای در فرم پودری و شیمیایی اصلاح شده را تعریف می‌کند و روش‌های اندازه گیری مرتبط با آنها را مشخص می‌سازد تا بتوان خصوصیات این نوع نانو مواد را استاندارد و قابل مقایسه اندازه گیری کرد.

۶.این استاندارد ویژگی‌های قابل اندازه گیری و روش‌های آزمون نانوپلیت‌های رس nanoclay) plates) را تعیین می‌کند که معمولاً در فیلم‌های پلیمری با خاصیت ضد گاز به کار می‌روند تا عملکرد و خصوصیات این نانومواد در کاربردهای فیلم‌های ضد نفوذ گاز قابل مقایسه و استاندارد شود.

۷.این استاندارد ویژگی‌های فیلم‌های پلیمری نانوکامپوزیتی به کار رفته در بسته‌بندی مواد غذایی مانند نفوذپذیری گاز بخار آب و شفافیت نوری را مشخص و روش‌های اندازه‌گیری آنها را تعریف می‌کند تا عملکرد فیلم‌های ضد نفوذ در بسته‌بندی قابل مقایسه باشد.

۸.این استاندارد پروتکل‌های اندازه‌گیری و شرایط آزمون UV-CD را برای تعیین تغییرات ساختار ثانویه پروتئین‌ها زمانی که با نانو مواد تعامل دارند، تعریف می‌کند تا تأثیر نانومواد بر ساختار پروتئینی به صورت کمی قابل سنجه باشد.

۹.این استاندارد روش ارزیابی عملکرد آنتی میکروبی پارچه‌ها و منسوجاتی را که در تولید با تکمیل آنها از نانومواد ساخته شده مثل نانو ذرات فلز اکسید فل استفاده می‌شود، تعیین می‌کند و شامل سنجش انتشار نانو مواد پس از شستشو یا تماس با عرق مصنوعی نیز هست.

۱۰. این استاندارد روش آزمون قابل تکرار برای ارزیابی همزمان مواجهه و سمیت نانو اجسام مهندسی شده در حالت معلق را تعریف می‌کند. با استفاده از میکروارگانیسم تک سلولی Tetrahymena sp که بلعیده شدن و تجمع نانو اجسام در سلول را به عنوان نشانه مواجهه در آب نشان می‌دهد؛ این روش به آزمایشگاه‌ها کمک می‌کند تا اثر زیستی و تعامل نانومواد با سلول‌های زنده را بررسی کنند.

۱۱.مشخصات و روش ارزیابی آب گریزی فوق‌العاده سوپر هیدروفوبیک در منسوجاتی که نانو مواد نانو ساختار دارند را تعیین می‌کند؛ معیار اصلی اندازه گیری زاویه تماس قطره آب است و دوام این ویژگی را قبل و بعد از فرایندهایی مثل شست و شو، خشک کردن، اتوکشی، نوردهی و سایش بررسی می‌کند. فقط برای پارچه‌های بافته و نبافته است و وارد مباحث ایمنی و سلامت نمی‌شود.

۱۲.این سند روش‌های ارزیابی عملکرد سطوح و پوشش‌های سوپر هیدروفوبیک اغلب نانو ساختار را مشخص می‌کند؛ قبل و بعد از قرار گرفتن در شرایط کاری محیطی مثل تنش مکانیکی، تابش خورشید و هوازدگی، تماس با مایعات و چرخه‌های حرارتی زاویه‌های تماس پیش رونده و پس رونده اندازه گیری می‌شود و با محاسبه هیستریزیس زاویه تماس افت عملکرد دوام پوشش سنجیده می‌شود. ایمنی و محیط زیست را پوشش نمی‌دهد.

۱۳.استاندارد فنی بین‌المللی ایزو با شماره ۱۱۳۵۳ ISO/TS و عنوان فناوری نانو - روش آزمون برای تشخیص نانو اشیاء رهایش یافته از ماسک‌ها.

منبع : ایسنا