عملیات آمریکا در ونزوئلا و قوانین بین‌المللی

به گزارش ایسنا، دونالد ترامپ صبح شنبه گفت که نیروهای آمریکایی «حمله‌ای گسترده» به ونزوئلا انجام داده‌اند و رئیس‌جمهور آن، «نیکولاس مادورو» و همسرش، «سیلیا فلورس»، را دستگیر کرده‌اند. این زوج اکنون در نیویورک به اتهامات تروریسم و ​​مواد مخدر متهم شده‌اند. ترامپ، مادورو را به اداره یک «سازمان تروریستی مواد مخدر» متهم کرده است. با این حال، قانونی بودن این عملیات زیر سوال رفته است - و حتی برخی از متحدان ترامپ نیز آن را نقض قوانین بین‌المللی می‌دانند.

آیا عملیات آمریکا در ونزوئلا طبق قوانین بین‌المللی توجیه‌پذیر است؟

کارشناسان برجسته در حوزه حقوق بین‌الملل در باره موجه بودن عملیات آمریکا در ونزوئلا طبق قوانین بین‌المللی به گاردین گفتند: واشنگتن مفاد منشور سازمان ملل را که در اکتبر ۱۹۴۵ امضا شد و برای جلوگیری از درگیری دیگری در مقیاس جنگ جهانی دوم طراحی شده بود، نقض کرده است.

یکی از مفاد اصلی این توافق‌نامه - که به عنوان ماده ۲(۴) شناخته می‌شود - مقرر می‌دارد که کشورها باید از استفاده از نیروی نظامی علیه سایر کشورها خودداری کنند و باید به حاکمیت آنها احترام بگذارند.

«جفری رابرتسون کی سی»، رئیس بنیانگذار داتی استریت چمبرز و رئیس سابق دادگاه جنایات جنگی سازمان ملل در سیرالئون، گفت که حمله به ونزوئلا مغایر با ماده ۲(۴) منشور است. وی افزود: «واقعیت این است که آمریکا منشور سازمان ملل را نقض کرده است. این کشور مرتکب جرم تجاوز شده است، جرمی که دادگاه نورنبرگ آن را بزرگترین جرم توصیف کرده است، این بدترین جرم است.»

«الویرا دومینگز-ردوندو»، استاد حقوق بین‌الملل در دانشگاه کینگستون، این عملیات را «جرم تجاوز و استفاده غیرقانونی از زور علیه کشور دیگر» توصیف کرد. «سوزان برو»، استاد حقوق بین‌الملل و پژوهشگر ارشد وابسته در موسسه مطالعات حقوقی پیشرفته، موافق بود که این حمله فقط در صورتی می‌توانست قانونی تلقی شود که ایالات متحده قطعنامه‌ای از شورای امنیت سازمان ملل داشته باشد یا در دفاع از خود عمل کند. برو گفت: «هیچ مدرکی در هیچ یک از این دو زمینه وجود ندارد.»

دفاع احتمالی واشنگتن چگونه خواهد بود؟

واشنگتن ممکن است سعی کند استدلال کند که برای مقابله با تهدید ادعایی «سازمان تروریستی مواد مخدر» که مادورو را به رهبری آن متهم می‌کند، به ونزوئلا حمله کرده است. هم منشور سازمان ملل و هم قوانین داخلی خود این کشور، مقرراتی را برای استفاده از نیروی نظامی در دفاع از خود وضع کرده‌اند. با این حال، رابرتسون گفت: «هیچ راه قابل تصوری وجود ندارد که آمریکا بتواند ادعا کند، اگرچه بدون شک این کار را خواهد کرد، که این اقدام در دفاع از خود انجام شده است. اگر می‌خواهید از دفاع از خود استفاده کنید، باید باور واقعی و صادقانه‌ای داشته باشید که قرار است با زور مورد حمله قرار بگیرید. هیچ کس نگفته است که ارتش ونزوئلا در شرف حمله به ایالات متحده است... این ایده که [مادورو] نوعی رئیس مواد مخدر است، نمی‌تواند در برابر این قاعده که تهاجم به منظور تغییر رژیم غیرقانونی است، پیروز شود.»

بریو افزود: «شما باید ثابت کنید که قاچاقچیان مواد مخدر، حاکمیت آمریکا را تهدید می‌کردند. واشنگتن به شدت استدلال خواهد کرد که قاچاق مواد مخدر یک بلا است و بسیاری از مردم را می‌کشد، و من موافقم. اما بسیاری از کارشناسان حقوق بین‌الملل این موضوع را بررسی کرده‌اند و حتی شواهد روشنی مبنی بر اینکه آن قاچاقچیان مواد مخدر اهل ونزوئلا بوده‌اند، وجود ندارد، چه برسد به اینکه به هر نحوی توسط مادورو اداره می‌شدند.»

واشنگتن به دلیل اقدامات خود با چه تحریم‌هایی روبرو خواهد شد؟

شورای امنیت سازمان ملل می‌تواند در تلاش برای حفظ صلح، تحریم‌هایی را علیه کشورها اعمال کند. این تحریم‌ها می‌تواند شامل محدودیت‌های تجاری، تحریم‌های تسلیحاتی و ممنوعیت‌های مسافرتی باشد. با این حال، پنج عضو شورا - ایالات متحده، چین، روسیه، بریتانیا و فرانسه - در این مورد حق وتو دارند، به این معنی که بعید است هرگونه اقدامی علیه آمریکا به اجرا درآید.

رابرتسون گفت: «تحریم‌ها باید توسط شورای امنیت اعمال شوند و آمریکا عضوی با حق وتو است. این مهم است، زیرا نشان می‌دهد که شورای امنیت یک نهاد بی‌ارزش است. کشوری که قوانین بین‌المللی را نقض می‌کند، می‌تواند به سادگی با وتو از محکومیت اجتناب کند... تنها نهادی که می‌تواند اقدام کند، توسط وتوی آمریکا از بین خواهد رفت.

«دومینگوز-ردوندو» این وضعیت را «غیرممکن» توصیف کرد. او گفت: «اگر شورای امنیت نتواند در مورد تحریم‌ها تصمیم بگیرد، کشورها می‌توانند انتخاب کنند که آیا از آنها پیروی کنند یا خیر. از آنجا که آمریکا قدرت وتو دارد، تحریم‌ها هرگز در آنجا تعیین نمی‌شوند.

این حمله چه پیامدی می‌تواند در سطح جهانی ایجاد کند؟

اگر حمله به ونزوئلا هیچ عواقبی برای آمریکا نداشته باشد، کارشناسان معتقدند می‌تواند سایر کشورها را برای انجام عملیاتی که ممکن است ناقض قوانین بین‌المللی باشد، جسور کند.

رابرتسون گفت: «بدیهی‌ترین پیامد این است که چین از فرصت استفاده کرده و به تایوان حمله خواهد کرد. اکنون مناسب‌ترین زمان برای انجام این کار است، که با سابقه حمله ترامپ به ونزوئلا و البته مماشات او با روسیه در حمله به اوکراین تقویت شده است. در واقع، من می‌گویم که حمله ترامپ به ونزوئلا جنایت تجاوز است.»

«دومینگوز-ردوندو»  معتقد است که این می‌تواند شورای امنیت سازمان ملل را بیش از پیش تضعیف کند. او گفت: «شورای امنیت مکانیسم پیشگیری از جنگ جهانی سوم بود. این مکانیسم به طور کامل از بین رفته است، عمدتاً توسط ایالات متحده، و همچنین توسط بریتانیا وقتی که بدون مجوز در عراق وارد جنگ شدند. شورای امنیت فرسوده شده است.»

حمله ترامپ جایگاه متحدان آمریکا را چطور تعریف می‌کند؟

«کر استارمر»، نخست وزیر بریتانیا، گفته است که می‌خواهد با ترامپ و سایر متحدان صحبت کند تا حقایق عملیات ونزوئلا را مشخص کند، اما تأکید کرد که بریتانیا در این تهاجم نقشی نداشته و گفته است که معتقد است «همه ما باید از قوانین بین‌المللی حمایت کنیم».

سایر کشورهای عضو ناتو نیز از نزدیک شاهد روند وقایع خواهند بود.

رابرتسون گفت: «بریتانیا، به عنوان حافظ اصول نورنبرگ، وظیفه دارد ایالات متحده را به دلیل این نقض قوانین بین‌المللی محکوم کند. من می‌گویم رهبرانی که جنگ‌ها را آغاز می‌کنند، مسئول مرگ و ویرانی‌هایی هستند که از پی آن می‌آید. کر استارمر مسئولیتی دارد، او تا روشن شدن حقایق دست نگه داشته و اظهار نظری نکرده است - اما احتمالاً این وظیفه به او محول خواهد شد تا از اصول نورنبرگ دفاع کند، ترامپ را به دلیل نقض آنها با ارتکاب جرم تجاوز محکوم کند و جهان آزاد را در تلاش برای تعدیل عواقب رهبری کند.»

منبع : ایسنا