بدون مشارکت اجتماعی، سیاست‌های مقابله با اعتیاد ناکام می‌ماند

صباح عباسی امروز سه شنبه ٢۶ آذر در کارگاه سازمان های مردم نهاد، مسئولیت پذیری اجتماعی، تعاملات بین بخشی ، با اشاره به پیشینه تاریخی و اجتماعی سازمان‌های مردم‌نهاد اظهار کرد: نهادهای مردمی از نخستین اشکال همیاری اجتماعی تا امروز، همواره نقش واسط میان مردم و حاکمیت را ایفا کرده‌اند و در تقویت سرمایه اجتماعی، جایگاهی انکارناپذیر داشته‌اند.

وی با مرور تحولات جهانی پس از جنگ جهانی دوم و شکل‌گیری گفتمان‌های نوین حکمرانی، افزود: از دهه ۱۹۹۰ به بعد، سازمان‌های مردم‌نهاد به عنوان شرکای سیاست‌گذاری و نمایندگان منافع گروه‌های اجتماعی، در حوزه‌هایی چون سلامت، رفاه، محیط زیست و صلح نقش‌آفرینی مؤثر داشته‌اند و امروز محل رجوع بسیاری از سیاست‌گذاران هستند.

عباسی تأکید کرد: نظریه‌های سرمایه اجتماعی، توسعه انسانی و حکمرانی خوب همگی بر این نکته اجماع دارند که بدون مشارکت اجتماعی، برنامه‌های دولتی به سرانجام مطلوب نمی‌رسد. به همین دلیل، تقویت سازوکارهایی مانند شفافیت، پاسخگویی و مشارکت در تصمیم‌سازی، از مسیر سازمان‌های مردم‌نهاد ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.

دبیر شورای مبارزه با مواد مخدر استان ایلام با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی و دینی جامعه ایران گفت: مفاهیمی چون همیاری، تعاون، عطوفت و مسئولیت‌پذیری اجتماعی ریشه در فرهنگ و اخلاق جامعه ما دارد و همین امر بستر مناسبی برای توسعه مشارکت‌های مردمی در حوزه آسیب‌های اجتماعی فراهم کرده است.

وی با تشریح رویکرد ستاد مبارزه با مواد مخدر افزود: امروز مهم‌ترین جبهه مواجهه با پیامدهای اعتیاد، حوزه درمان، اصلاح، بازپروری و مراقبت پس از درمان است و یکی از راهبردهای اساسی در این مسیر، بهره‌گیری هدفمند از ظرفیت سازمان‌های مردم‌نهاد و خیرین یاریگر است.

عباسی با اشاره به خلأهای موجود در نظام درمان و بازتوانی گفت: آمارهای مربوط به جمع‌آوری معتادان متجاهر و ارجاع به مراکز ماده ۱۵ و مراکز دارویی، زنگ هشدار جدی است. چرخه درمان در بسیاری از موارد ناقص اجرا می‌شود و اثربخشی مطلوب حاصل نمی‌شود، چرا که حلقه‌های مهارت‌آموزی، بازسازی هویت اجتماعی و اشتغال به‌درستی تکمیل نشده‌اند.

وی همچنین بر لزوم استفاده از ظرفیت پزشکان، روان‌پزشکان و روان‌شناسان داوطلب تأکید کرد و افزود: هنوز نتوانسته‌ایم سازوکار مشخصی برای بهره‌گیری از خدمات تخصصی با حداقل هزینه در مراکز اقامتی تعریف کنیم؛ در حالی که این ظرفیت انسانی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در بهبود وضعیت درمان داشته باشد.

عباسی با بیان اینکه پیشگیری، مطلوب‌ترین بخش برنامه‌های مقابله با اعتیاد است، تصریح کرد: تمرکز صرف بر حوزه مقابله انتظامی، هدف نهایی ما نیست. موفقیت زمانی محقق می‌شود که پیشگیری به‌موقع، درمان مؤثر و مراقبت پس از درمان به‌صورت یک چرخه کامل اجرا شود.

اعتیاد از گسست شبکه‌های اجتماعی آغاز می‌شود، نه فقط از فقر

مدیرکل اجتماعی استانداری ایلام با تأکید بر اینکه نگاه صرف اقتصادی به آسیب‌های اجتماعی ناکارآمد است، گفت: تجربه نشان داده که بدون پیوست اجتماعی، حتی اقدامات خیرخواهانه می‌تواند مسئله را پیچیده‌تر کند.

در ادامه این کارگاه ، ابوالحسن مهدوی مدیرکل اجتماعی استانداری ایلام با اشاره به باور رایج درباره ریشه اقتصادی آسیب‌های اجتماعی اظهار کرد: این تصور که با تزریق اعتبار مالی می‌توان همه مسائل اجتماعی را حل کرد، نگاهی ناقص است. در بسیاری از محلات، زیرساخت‌های عمرانی و رفاهی ایجاد شده، اما تغییری در وضعیت فرهنگی و اجتماعی رخ نداده است.

وی با اشاره به تجربه یکی از محلات آسیب‌خیز تهران افزود: اقدامات خیرخواهانه بدون پیوست اجتماعی، گاه نه‌تنها مسئله را حل نمی‌کند، بلکه آن را از کنترل خارج می‌کند. حل آسیب‌های اجتماعی نیازمند مداخلات تخصصی و شبکه‌ای است.

مهدوی با تأکید بر نقش سازمان‌های مردم‌نهاد گفت: برخی نهادهای اجتماعی با رویکرد اجتماع‌محور، بیشترین انطباق را با اهداف مأموریتی داشته‌اند و نشان داده‌اند که مسیر درستی برای حل مسائل اجتماعی انتخاب کرده‌اند.

وی در تبیین ریشه‌های اجتماعی اعتیاد تصریح کرد: آسیب اجتماعی از جایی آغاز می‌شود که فرد از شبکه‌های اجتماعی خود جدا می‌شود؛ از خانواده، همسالان و جامعه محلی این گسست، به تدریج کرامت نفس فرد را از بین می‌برد و زمینه‌ساز شکل‌گیری شخصیت ضد اجتماعی می‌شود.

مدیرکل اجتماعی استانداری ایلام افزود: اعتیاد تنها یک اختلال فردی نیست، بلکه نتیجه فروپاشی فرایند اجتماعی شدن است. بازگرداندن افراد به جامعه، مستلزم بازسازی هویت اجتماعی، کرامت انسانی و احساس ارزشمندی آنان است.

مهدوی با تأکید بر نگاه انسانی و همدلانه به مسئله اعتیاد گفت: اگر مسئولان خود را جای یک خانواده دارای فرزند معتاد بگذارند، حساسیت و دغدغه‌مندی نسبت به این مسئله چند برابر خواهد شد. حل آسیب‌های اجتماعی نیازمند عبور از موانع ساختاری و طراحی فرایندهای پایدار و انسانی در سطح استان است.

منبع : ایسنا