جنوب سوریه، میدان نبرد خاموش بین دمشق و تل‌آویو

به گزارش ایسنا، رژیم صهیونیستی از تحولات اخیر بعد از کنار رفتن نظام سابق سوریه از قدرت و روی کار آمدن دولت «ابومحمد الجولانی» سرکرده تحریر الشام و رئیس موقت سوریه بهره‌برداری و شروع به تشدید تنش نظامی بی‌سابقه کرده است. این رژیم مناطق جدیدی را در استان‌های قنیطره و در جنوب سوریه اشغال کرده است.

در حالی که حکومت جدید در سوریه برای امضای توافق امنیتی با رژیم صهیونیستی تلاش می‌کند که این رژیم باید بر اساس آن از اراضی که اخیرا اشغال کرده، عقب‌نشینی کند، دمشق به دنبال نقش کارآمد آمریکا درباره این مسئله است چرا که واشنگتن طرفی است که بیشترین توانایی برای قانع کردن رژیم صهیونیستی به امضای این توافق را دارد.

گسترش اشغالگری

ارتفاعات اشغالی جولان سوریه که حدود ۶۰ کیلومتر با جنوب غرب دمشق فاصله دارد در پی جنگ ژوئن ۱۹۶۷ توسط رژیم صهیونیستی اشغال شد و بعد از امضای توافقنامه توقف درگیری در پی جنگ اکتبر ۱۹۷۳ بین سوریه و رژیم صهیونیستی این ارتفاعات در طول این سال‌ها شاهد آرامش بوده است. به موجب این توافق رژیم صهیونیستی دو سوم اراضی جولان را که حدود ۱۸۶۰ کیلومتر مربع است در اشغال خود داشته است اما بعد از کنار رفتن نظام «بشار اسد» از قدرت در هشت دسامبر ۲۰۲۴ تنها چند ساعت از این حادثه تاریخی نگذشته بود که رژیم صهیونیستی فروپاشی توافق ۱۹۷۸ و اشغال منطقه حائل در خاک سوریه را اعلام کرد. این تحولات به منزله جنگ خاموشی بین دو طرف است که ادامه دارد.

منطقه حائلی که بر اساس توافق ۱۹۷۴ ایجاد شده بود حدود ۷۵ کیلومتر از شمال تا جنوب و در مجاورت با منطقه وادی الیرموک در استان درعا و با عرضی بین صدها متر و با مساحتی حدود ۲۳۵ کیلومتر مربع است.

در روزهای نخست کنار رفتن نظام سابق سوریه از قدرت، جنگنده‌های اسرائیلی صدها حمله را انجام داده و فرودگاه‌های نظامی و سلاح‌های سنگین ارتش سوریه را بمباران کردند.

رژیم صهیونیستی تنها به اشغال منطقه حائل اکتفا نکرد بلکه اشغالگری خود را در حومه قنیطره و درعا گسترش داد و ارتش آن به شکل روزانه عملیات‌های نفوذ و ایجاد ایست‌ها و بازداشت شهروندان را انجام می‌دهد.

مسؤولان سوری تاکید می‌کنند که رژیم صهیونیستی بیش از هزار حمله هوایی را علیه سوریه انجام داده و بیش از ۴۰۰ عملیات زمینی فرامرزی به سمت استان‌های جنوبی را از دسامبر گذشته انجام داده است.

بر اساس پژوهش‌ها مساحتی که رژیم صهیونیستی اشغال کرده بیشتر از ۴۶۰ کیلومتر مربع است. همچنین ۹ پایگاه نظامی و ایست‌های نظارت و بازرسی را ایجاد کرده است. همچنین کنترل جبل الشیخ را در دست گرفته است و از آنجا تحرکات را در داخل خاک سوریه و لبنان تا مرزهای عراق زیر نظر دارد.

«عصمت العبسی» کارشناس نظامی سوری معتقد است رژیم صهیونیستی فکر می‌کند که توافق ۱۹۷۴ دیگر در خدمت منافع امنیتی آن به ویژه با بازگشت سوریه به عرصه بین‌المللی نیست.

وی به الشرق الاسط گفت هدف تشدید تنش توسط رژیم صهیونیستی ایجاد وقایع میدانی جدید قبل از هرگونه توافق‌های احتمالی و ارسال این پیام است مبنی بر اینکه تل‌آویو هرگز به محدودیت‌هایی که از آزادی عملیاتی آن می‌کاهد، پایبند نخواهد بود. همچنین می‌خواهد موضع آمریکا و جامعه بین‌المللی را در قبال هرگونه نقض قوانین بین‌المللی در جولان محک بزند. همچنین رژیم صهیونیستی تضمین امنیت شهرک‌های جولان را برای توجیه اشغال منطقه حائل بهانه می‌کند.

حمایت از دروزی‌ها

با انفجار بحران استان سویداء که اغلب ساکنان آن دروزی هستند با درگیری‌های خونین در ژوئیه ۲۰۲۵ بین گروه‌های مسلح دروزی و عشایر بادیه نشین، رژیم صهیونیستی فرصت اضافی برای مداخله نظامی به بهانه حمایت از دروزی‌ها یافت.

مداخله نظامی رژیم صهیونیستی علیه دولت موقت سوریه یکی از شدیدترین حملات بود. جنگنده‌های اسرائیلی ۱۶ ژوئیه ۲۰۲۵ ساختمان فرماندهی ستاد ارتش سوریه در مرکز دمشق و اطراف کاخ ریاست جمهوری و خودروهای وزارت کشور و دفاع در شهر سویداء و اطراف آن را بمباران کردند. همچنین حملات مشابهی علیه پایگاه‌های نظامی در درعا و قنیطره انجام شد.

با ادامه تلاش‌های رژیم صهیونیستی برای نشان دادن خود به عنوان حامی دروزی‌ها در سوریه، تحلیلگران معتقدند که تحولات اوضاع نشان می‌دهد اهداف رژیم صهیونیستی از این مداخله، تضعیف سوریه جدید از طریق تقسیم آن و منع حضور نیروهای دولت موقت سوریه در استان‌های جنوبی (درعا، قنیطره و السویداء) و حتی حومه جنوب غربی دمشق است. این چیزی است که مسؤولان اسرائیلی بارها درباره آن صحبت کرده‌اند.

تحلیلگران معتقدند رژیم صهیونیستی «حکمت الهجری» رهبر دروزی‌ها را ابزار مناسبی برای اجرای برنامه‌های خود یافته است. این رژیم از درخواست الهجری برای جدا کردن السویداء از دولت سوریه حمایت کرد. همچنین الهجری از رژیم صهیونیستی قدردانی کرد و پیروانش پرچم اسرائیل و تصاویر «بنیامین نتانیاهو» نخست وزیر این رژیم را در خیابان‌ها و میادین عمومی برافراشتند و از طریق نامگذاری این استان به «باشان» این استان معروف به جبل العرب را به اسرائیل پیوند دادند.

به گفته تحلیلگران طرح الهجری با مشکلات زیادی مواجه است چرا که کشورهای عربی، منطقه‌ای و بین‌المللی به تمامیت ارضی سوریه پایبند هستند و مخالف هرگونه اقدامی برای جدایی هستند.

مذاکرات دمشق و تل‌آویو

«ابومحمد الجولانی» از زمانی که به عنوان رئیس موقت سوریه تعیین شده است تاکید کرده که اولویت‌های دولت وی اصلاح روابط سوریه با کشورهای عربی و غربی برای خروج آن از انزوا و لغو تحریم‌ها علیه این کشور است. الجولانی پیام غیر مستقیمی را برای رژیم صهیونیستی ارسال کرده مبنی بر اینکه سوریه جدید خواهان ورود به هیچ جنگی نیست.

وی طی سفر تاریخی خود به واشنگتن که در آن با «دونالد ترامپ» رئیس جمهور آمریکا دیدار کرد در مصاحبه‌ای با روزنامه واشنگتن پست گفت که سوریه وارد مذاکراتی با رژیم صهیونیستی شده و مرحله طولانی را برای رسیدن به توافق امنیتی پشت سر گذاشته است اما برای رسیدن به یک توافق نهایی رژیم صهیونیستی باید از اراضی که اشغال کرده عقب‌نشینی کند.

وی گفت که آمریکا از سوریه در این مذاکرات حمایت می‌کند.

العبسی به الشرق الاوسط گفت مذاکرات با رژیم صهیونیستی با موانع زیادی روبه‌رو است که شامل نبود اعتماد متقابل و دودستگی در داخل رژیم صهیونیستی بین کسانی که به دنبال تفاهم هستند و کسانی که تشدید تنش را ترجیح می‌دهند، است اما استقبال بین‌المللی از سوریه احتمالا امکان رسیدن به توافق را فراهم می‌کند.

العبسی درباره امکان تسلیم شدن نتانیاهو در برابر فشارهای ترامپ برای امضای توافق امنیتی جدید با سوریه گفت: نادیده گرفتن فشارهای آمریکا احتمالا نتانیاهو را در رویارویی مستقیم با واشنگتن قرار می‌دهد و این امری است که نتانیاهو در سایه بحران‌های داخلی خود تمایلی به آن ندارد. برای همین احتمالا نتانیاهو بین اظهار استقبال صوری از مذاکرات و کارشکنی عملی در آن از طریق مطرح کردن شروط غیر قابل اجرا مانور می‌دهد.

سناریوهای احتمالی

وی گفت در صورت اصرار نتانیاهو بر عدم امضای توافق، جنوب سوریه احتمالا شاهد یکی از این سناریوها باشد؛ ادامه تشدید نظامی توسط اسرائیل یا مداخله بین‌المللی روز افزون از طریق ورود روسیه و آمریکا به خط بحران به شکل مستقیم برای ممانعت از درگیری فراگیر یا افزایش مقاومت محلی علیه نیروهای اسرائیلی. علاوه بر این احتمالات، احتمالا شکست توافق فرصت‌های از سرگیری فعالیت محور مقاومت را ایجاد می‌کند و اسرائیل را در مقابل چالش‌های استراتژیک طولانی مدت قرار می‌دهد.

منابع آگاه معتقدند که تحولات جنوب سوریه از تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی به ویژه در لبنان ایران و عراق جدا نیست. منابع وضعیت جنوب سوریه را بسیار نگران کننده خواندند و گفتند دمشق به دنبال نقش آمریکا در بهبود اوضاع و حل بحران است چرا که دونالد ترامپ می‌تواند بر رژیم صهیونیستی برای پایان تشدید تنش در جنوب سوریه تاثیر بگذارد.

منبع : ایسنا