ایران در لیست پرخطرترین کشورهای دنیا برای محیط‌بانان

مهدی توکلی در حاشیه آغاز به کار طرح ملی «محیط‌یار» در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: از ابتدای تأسیس سازمان حفاظت محیط‌زیست در سال ۱۳۵۰ تاکنون، ۱۵۰ نفر از محیط‌بانان کشور به شهادت رسیده‌اند و تعداد زیادی نیز مجروح، مصدوم و دچار نقص عضو شده‌اند. متأسفانه طی دو روز گذشته نیز در یکی از استان‌ها دو محیط‌بان توسط شکارچیان مسلح مورد اصابت گلوله قرار گرفتند.

وی افزود: آمار شهدای محیط‌بان کشور قابل مقایسه با کشورهای جنوب شرقی آفریقاست، جایی که ارتش برای مقابله با قاچاقچیانی که برای شکار حیواناتی چون فیل و کرگدن وارد عمل می‌شود. تعداد شهدای ما تقریباً به اندازه شهدای محیط‌بان در آن کشورهاست.

رئیس اداره آموزش و مشارکت‌های مردمی محیط‌زیست خراسان رضوی تأکید کرد: زمانی که از این مسائل صحبت می‌کنیم، صرفاً بحث محیط‌زیست مطرح نیست. این موضوع، زیربنای اجتماعی، فرهنگی و انسانی دارد و همه ما از جامعه‌شناسان و مردم‌شناسان گرفته تا روان‌شناسان، دبیران، معلمان و اساتید دانشگاه به نوعی در قبال وضعیت فعلی محیط‌زیست کشور مسئول هستیم. ما باید بپذیریم که مجموعه رفتارهای انسانی و تصمیمات مدیریتی ما در طول سال‌ها، دست به دست هم داده تا امروز چنین بحران‌هایی را تجربه کنیم.

وی خاطرنشان کرد: اگر اکنون اقدام نکنیم، آیندگان ما را به‌ عنوان نسلی که در برابر تخریب طبیعت سکوت کرد، قضاوت خواهند کرد. زمان آن رسیده است که همه اقشار جامعه در مسیر اصلاح رفتار زیست‌محیطی و احیای منابع طبیعی کشور بسیج شوند.

رئیس اداره آموزش و مشارکت‌های مردمی محیط‌زیست خراسان رضوی با بیان اینکه ترویج آموزش‌های زیست‌محیطی در مدارس می‌تواند از ریختن خون محیط‌بانان جلوگیری کند، درباره ضرورت فرهنگ‌سازی محیط‌زیستی از دوران کودکی گفت: باید به این موضوع عمیق‌تر نگاه کنیم که چرا فردی به درجه‌ای از خشونت می‌رسد که در برابر هم‌وطن خود می‌ایستد و کسی که برای حفاظت از طبیعت و منابع ملی کشورش تلاش می‌کند را مورد حمله قرار می‌دهد و جان او را می‌گیرد.

وی با یادآوری شهادت محیط‌بانان در زنجان افزود: در فروردین‌ماه سال ۱۴۰۰، دو نفر از همکاران ما در استان زنجان به شهادت رسیدند. نحوه شهادت این عزیزان به‌ قدری فجیع بود که شاید در هیچ فیلمی نتوان مشابه آن را یافت. این اتفاق زنگ خطری جدی برای همه ماست؛ به خصوص برای کسانی که در حوزه فرهنگ و آموزش و تربیت نسل آینده فعالیت می‌کنند.

توکلی تأکید کرد: باید کاری کنیم که این آمار، روز به روز کمتر شود. در یکی از جلسات به زیبایی این جمله مطرح شد؛ عرق‌هایی که ما در حوزه آموزش می‌ریزیم، سبب می‌شود خون کمتری در عرصه محیط‌زیست ریخته شود. آموزشی که از مدرسه به خانه نرود، آموزش اصولی و اساسی نیست. باید کاری کنیم که آموزش محیط‌زیستی در خانواده نهادینه شود.

 درس انسان و محیط‌زیست فرصتی برای پرورش مسئولیت‌پذیری زیست‌محیطی در دانش‌آموزان

رئیس اداره آموزش و مشارکت‌های مردمی محیط‌زیست خراسان رضوی در ادامه با انتقاد از نحوه اجرای درس انسان و محیط‌زیست در برخی مدارس گفت: یکی از مشکلات ما این است که بعضی دبیران تخصص کافی در تدریس این درس ندارند و گاهی صرفاً برای پر کردن ساعت آموزشی از آن استفاده می‌شود. حتی گزارش‌هایی داریم که در زمان تدریس این درس، به جای پرداختن به اخلاق و رفتار محیطی، دروس دیگری مانند ریاضی، فیزیک یا شیمی تدریس می‌شود، چون برخی معتقدند دانش‌آموز در آستانه کنکور قرار دارد. این در حالی است که این درس فرصتی بی‌بدیل برای پرورش مسئولیت‌پذیری زیست‌محیطی در دانش‌آموزان است و نباید نادیده گرفته شود.

وی همچنین به طرح «مدیریت سبز در مدارس» اشاره و اظهار کرد: آموزش زیست‌محیطی تنها یک برنامه درسی نیست؛ بلکه سرمایه‌گذاری برای اخلاق اجتماعی، امنیت زیست‌محیطی و بقای سرزمین است. اگر امروز در مدارس خوب آموزش دهیم، فردا دیگر شاهد شهادت محیط‌بانانی نخواهیم بود که تنها جرمشان دفاع از طبیعت وطن است.

حال محیط‌زیست ما خوب نیست

توکلی با تأکید بر ضرورت اقدام عملی خاطرنشان کرد: حال محیط‌زیست ما خوب نیست؛ از مرحله حرف باید عبور کنیم و وارد عمل شویم. آموزش و فرهنگ‌سازی در میان دانش‌آموزان می‌تواند زیربنای تحول واقعی در آینده باشد. هرگاه حال محیط‌زیست خوب باشد، حال انسان‌ها نیز خوب خواهد بود. امید داریم با همکاری همه بخش‌ها، بتوانیم نسلی تربیت کنیم که اخلاق و رفتار محیط‌زیستی را در زندگی خود جاری سازد.

رئیس اداره آموزش و مشارکت‌های مردمی اداره کل حفاظت محیط‌زیست خراسان رضوی، با بیان اینکه از ابتدای سال جاری دوره‌های آموزشی محیط‌زیستی در تمامی شهرستان‌های استان به ‌صورت مستمر برگزار می‌شود، افزود: تنها در سه‌ماهه دوم و سوم سال به دلیل تعطیلات تابستانی این دوره‌ها با وقفه‌ای کوتاه مواجه هستند و در سایر ایام سال، برنامه‌های آموزشی در حوزه‌های مختلف محیط‌زیست به‌ طور منظم در حال اجراست.

وی با بیان اینکه آموزش مدیران مدارس ابتدایی، دبیران مدارس و همچنین محیط‌یاران از جمله برنامه‌های کاری این اداره است، اظهار کرد: یکی از جذاب‌ترین بخش‌های این طرح، حضور شرکت‌کنندگان در عرصه‌های طبیعی است، چراکه این تجربه عملی نسبت به کلاس درس جذابیت بیشتری دارد. در طبیعت، محیط‌یاران از تجربیات محیط‌بانان و کارشناسان بهره‌مند می‌شوند و این تعامل باعث تقویت علاقه به فعالیت‌های محیط‌زیستی خواهد شد.

رئیس اداره آموزش و مشارکت‌های مردمی در ادامه با اشاره به برنامه‌های سال آینده گفت: در نظر داریم در دوره‌های آموزشی آینده، تمرکز بیشتری بر روی مشکلات اصلی محیط‌زیست داشته باشیم؛ مشکلاتی که نیاز به فرهنگ‌سازی گسترده‌تر در سطح استان و کشور دارند.

وی افزود: امروز در کنار چالش‌های جهانی محیط‌زیست، استان خراسان رضوی نیز با معضلاتی مانند آلودگی هوا، گرد و غبار، مدیریت پسماند، تغییر اقلیم و گرمایش جهانی روبه‌رو است. همچنین، در حوزه مدیریت مصرف انرژی، از جمله مصرف برق در تابستان و گاز در زمستان، نیازمند آموزش‌های مؤثر برای اصلاح الگوی مصرف هستیم.

توکلی در پایان تأکید کرد: با توجه به اینکه ایران از پرمصرف‌ترین کشورهای دنیا در حوزه انرژی به شمار می‌رود، باید آموزش‌های لازم در این زمینه جدی‌تر دنبال شود تا بتوانیم در آینده به شرایط پایدارتر زیست‌محیطی دست پیدا کنیم.

منبع : ایسنا