جلوی خارج شدن قطار تربیت معلم از ریل خویش را بگیرید!

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو؛ نامه ۹۰ دفتر بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان سراسر کشور خطاب به مسعود پزشکیان در رابطه با نحوه اجراسازی بازآرایی ساختار و سازمان دانشگاه فرهنگیان(یک دانشگاه ملی و ۳۱ دانشگاه استانی).

جناب آقای مسعود پزشکیان

رئیس محترم جمهوری اسلامی ایران

رئیس محترم هیئت امنای دانشگاه فرهنگیان

با سلام و احترام.

همانگونه که مستحضر هستید؛ دانشگاه فرهنگیان، مرکز ثقل نظام تعلیم و تربیت و خاستگاه اصلی رویش معلمان تراز انقلاب اسلامی است. جایگاه حاکمیتی و اهمیت بی‌بدیل این دانشگاه در هندسه تمدنی ایرانی-اسلامی بر هیچ صاحب‌نظر و کارشناسی پوشیده نیست. از همین منظر، هرگونه تغییر غیر اصولی در ساختار و آرایش درونی دانشگاه فرهنگیان، لرزه‌ای است که ابتدا روند تربیت معلمان را دگرگون می‌سازد و در تداوم محتوم خود، تغییر در نحوه آموزش و پرورش دانش‌آموزان و در نتیجه تغییر در آینده ملی ما را در پی خواهد داشت. این تغییرات، به‌ویژه زمانی که شتاب‌زده و بدون پشتوانه نظری و پژوهشی عمیق باشد، می‌تواند به جای بهبود، آسیبی ماندگار و غیرقابل جبران به پیکره تعلیم و تربیت کشور وارد آورد.

امروز با طرحی تحت عنوان «بازآرایی ساختار و سازمان دانشگاه فرهنگیان» (یک دانشگاه ملی و ۳۱ دانشگاه استانی) مواجه هستیم؛ که پرسشی کلیدی را فراروی دغدغه‌مندان قرار داده است: آیا این بازآرایی، حقیقتاً منجر به بهبود فرآیند تربیت معلمان تراز انقلاب اسلامی می‌شود یا مسیری برای عدول از آرمان‌های اصیل تعلیم و تربیت است؟ همچنین مدل پیشنهادی غیرمتمرکز، می‌تواند به پراکندگی شدید در سیاست‌ها، استاندارد‌ها و حتی ارزش‌های تربیتی منجر شود و همچنین در تجارب فرایند تربیت معلم کشور‌های درحال پیشرفت نیز سابقه ندارد.

دانشگاه فرهنگیان نظیر دیگر دانشگاه‌های تربیت کننده نیروی انسانی (امام باقر (ع)، علوم پزشکی، علوم قضایی و...) مورد نیاز دستگاه‌های کشور یک دانشگاه «مأموریت‌محور» است و هدف غایی آن بازآفرینی هویت تربیتی و فرهنگی معلم می‌باشد. تلاش برای مورد پذیرش قرارگرفتن توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و همتراز قرار دادن این دانشگاه با سایر دانشگاه‌های غیر اختصاصی کشور، به معنای دور شدن از این آرمان بلند و انکار کردن نقش خطیر و منحصر‌به‌فرد دانشگاه فرهنگیان در جامعه است. این رویکرد مقایسه محور یعنی اولویت پیدا کردن «آموزش تقلیل‌یافته» بر «تربیت حرفه‌ای»، تمرکز بر تبدیل معلم صرفا به «نیروی کار» و تضعیف جدی روحیه تربیتی و معنوی دانشجو معلمان، یعنی انحلال آرام و خاموش این دانشگاه و منکر شدن ارزش و فلسفه‌ی وجودی این «کارخانه انسان‌سازی». معلم تراز انقلاب، تنها یک انتقال‌دهنده دانش نیست؛ او یک الگو، یک مربی اخلاق و یک مجری فرهنگ ایرانی-اسلامی در کلاس درس است. کاهش این نقش چندبعدی به یک نگاه صرفا آموزشی و تامین شغلی، خیانت به آینده نسل‌هاست.

در ادامه، تحلیل تفصیلی مخاطرات این طرح در ابعاد مختلف تقدیم حضور می‌گردد:

۱. انحراف از ریل سیاست‌های کلی و اسناد بالادستی:

طرح فعلی که در راستای اجراسازی ماده ۷ احکام و ضوابط کیفیت‌بخشی به دانشگاه فرهنگیان (مصوب سال ۱۴۰۲) در حال پیاده‌سازی است، فاقد هرگونه پشتوانه مورد انتظار در اسناد بالادستی و سیاست‌های کلی تحول نظام آموزش و پرورش ابلاغی مقام معظم رهبری است. این طرح با الگوگیری شتاب‌زده از دیگر دانشگاه‌های ملی و بدون در نظر گرفتن اقتضائات مأموریتی این نهاد طراحی شده است و توان هیچگونه پاسخگویی در این حوزه را نداشته؛ بازآرایی ساختار دانشگاه فرهنگیان اقدامی نیست که بتوان پس از چند سال آزمون و خطا و مشاهده پیامد‌های منفی، مجدداً آن را بازبینی کرد؛ زیرا ساختار‌ها ستون‌های اصلی یک نهاد هستند که محتوا بر روی آن پیاده شده و منابع انسانی در آن مشغول می‌شوند. چنین طرح‌هایی اگر به خطا بروند، خسارت‌های غیرقابل جبرانی برای این نهاد تمدن‌ساز به بار خواهند آورد که تا دهه‌ها بر پیکره کشور سنگینی خواهد کرد. اسناد بالادستی نظیر سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، بر تقویت هویت اسلامی-ایرانی، کیفیت بخشی به تربیت معلم و ایجاد نظام یکپارچه در این حوزه تأکید دارند. مدل ۳۱ دانشگاه استانی مستقل، عملاً به جای یکپارچگی، باعث ایجاد ۳۱ سیستم سیاستگذار موازی با قوانین داخلی، اولویت‌های بودجه‌ای و حتی ممکن است سلیقه‌های مدیریتی متفاوت می‌شود که با روح حاکم بر اسناد بالادستی در تضاد است.

۲. تهدید‌های ناشی از تمرکززدایی بی قید و شرط:

این طرح در ظاهر یک تغییر اداری است، اما با نگاهی عمیق‌تر، پیامد‌های آن فراتر از ابعاد آموزشی است. بررسی آن از منظر امنیتی و راهبردی نشان می‌دهد که ما شاهد واگرایی سیاست‌های آموزشی به واسطه تشکیل هیئت امنای دانشگاه در استان خواهیم بود که این امر انسجام ملی در هدایت و نظارت بر محتوای تربیتی را از بین می‌برد. معلمان که باید نماد وحدت ملی باشند، در ۳۱ محیط با سلیقه‌ها و مدیریت‌های متفاوت تربیت می‌شوند که نتیجه آن تضعیف حاکمیت، نظارت و راهبری آموزشی است.

البته لازم به ذکر می‌باشد هیچگاه نمی‌توان ضربات متعدد تمرکزگرایی در آموزش و پرورش را از یاد برد و در دوگانه

الگوی متمرکز و غیر متمرکز باید به سوی مدیریت نیمه متمرکز حرکت کرد؛ به نحوی که سیاستگذاری در یک نهاد حاکمیتی و بالادستی صورت پذیرد و در تناسب چهارچوب‌های تعیین شده در ستاد، به استان‌ها اختیار مضاعف اجرا در راستای اقتضائات بومی داد.

۳. ناترازی زیرساخت و نابرابری در عدالت آموزشی:

ساختار جدید انتظاراتی را ایجاد می‌کند که با واقعیت‌های موجود در استان‌ها در تعارض شدید است و همچنین این ناترازی‌های زیرساختی منجر به چالش‌های ذیل می‌گردد:

ـ تقویت شکاف کیفی میان استان‌ها: تفاوت فاحش استان‌ها در دسترسی منابع مالی، آموزشی منجر به تربیت معلمان با کیفیت‌های متفاوت می‌شود که نقض صریح عدالت آموزشی است. آیا یک دانشجو-معلم در استان محروم و کم برخوردار باید به دلیل کمبود امکانات لازم از کیفیت آموزشی پایین‌تری نسبت به همتای خود در تهران برخوردار باشد؟ این اقدام، به جای کاهش شکاف آموزشی فعلی، آن را نهادینه و عمیق‌تر می‌کند.

ـ افزایش هزینه‌های ستادی و بروکراسی: همانگونه که ایده دولت امروز بر چابک سازی ستاد استوار است؛ ایجاد ۳۱ ساختار مدیریتی و هیئت امنای استانی، بخش بزرگی از بودجه را به جای صرف شدن برای دانشجو، در چاه موازی‌کاری‌های اداری و هزینه‌های مدیریتی می‌بلعد. این مدل که توازن نسبت تعداد دانشجو به مدیر را برهم زده؛ به شدت ناکارآمد و پرهزینه است و منابع مالی محدود آموزش و پرورش را به جای ارتقای کیفیت، صرف بوروکراسی بی‌ثمر می‌کند.

ـ تهدید اصل زیست شبانه‌روزی: رویکرد تاسیس دانشکده اختصاصی رشته محور و حذف پردیس‌های تربیتی جامع الابعاد، زیست شبانه‌روزی حاشیه خواهد رفت. زندگی در محیط دانشگاهی یکپارچه و چهارساله، بخش جدایی‌ناپذیر از شکل‌گیری هویت حرفه‌ای و تقویت روحیه جمعی در دانشجو-معلمان است که نیازمند زیرساخت خوابگاهی، فضای آموزشی و پرورشی متمرکز در استان است؛ پراکندگی آنها در واحد‌های متعدد، این فرصت بی‌نظیر که امروز هم حتی در حد یک ایده باقی مانده را نابود می‌کند.

۴. اولویت آموزش بر تربیت حرفه‌ای (در ساختار جدید، مأموریت تربیت معلم تحت‌الشعاع معیار‌های عمومی وزارت علوم قرار می‌گیرد):

پررنگ شدن پژوهش‌محوری بر جای پرورش تربیتی یعنی وقتی شاخص‌های ارتقا دانشگاه مشابه دیگر دانشگاه‌ها شود، اساتید و دانشجو-معلمان به جای تمرکز بر صلاحیت‌ها و شایستگی‌های حرفه‌ای به سمت تولید انبوه مقاله به جهت کسب رتبه در رقابت‌های بین دانشگاهی سوق می‌یابند؛ در حالی که حتی پژوهش در دانشگاه فرهنگیان مطابق با امر مستقیم مقام معظم رهبری در سال ۱۳۹۷ باید معطوف به حل مسائل واقعی مورد نیاز تعلیم و تربیت و به نفع آن باشد، نه رقابت بر سر تعداد مقالات ISI و …

۵. شروع جدی فرآیند استحاله کارکردی و عدم بهره وری دانشگاه فرهنگیان (خارج شدن از ریل ماموریت):

بررسی‌ها و مرور تجربیات پیشین نشان می‌دهد که تغییر آرایش درونی دانشگاه به شکلی که امروز پیاده‌سازی می‌شود، خطرات جبران ناپذیری را درپیش دارد. از طریق این بازآرایی ساختار، دانشگاه را به سوی شباهت به دانشگاه‌های سراسری سوق داده شده و از ریل گذاری اختصاصی خود خارج می‌شود و در نهایت به نقطه «تعطیلی دائمی و انحلال کارکردی» به دلیل عدم بهره وری خواهد رسید. این موضوع صراحتاً خط قرمز مقام معظم رهبری است که هر ساله بر تقویت ابعاد اختصاصی و ویژگی‌های خاص و نه تضعیف این دانشگاه تأکید دارند. تاریخ آموزش و پرورش ایران در سه دهه گذشته شاهد تلاش‌های متعدد برای کمرنگ کردن تربیت معلم در دانشگاه‌های وابسته به آموزش و پرورش است و طرح حاضر، با شعار‌های فریبنده‌ای و خوش ظاهری مانند "استقلال استانی" و "ارتقای جایگاه"، در عمل مسیری را طراحی می‌کند که دانشگاه را از درون تهی و کارکرد اصلی آن را تهی می‌نماید. این یک استحاله تدریجی است که هوشیاری کامل مسئولان ارشد نظام را می‌طلبد.

جناب آقای دکتر پزشکیان.

مجدد تاکید می‌کنیم ساختار‌ها ریل‌هایی هستند که منابع و محتوا بر آنها سوار می‌شوند. ساختار جدید که با شعار ۳۱ دانشگاه مستقل استانی در حال ابلاغ است، ریل‌گذاری غلطی است که قطار تربیت معلم را از مسیر انقلاب و ایده انحصار جذب نیروی مورد نیاز آموزش و پرورش از طریق دانشگاه فرهنگیان و تربیت دبیر شهید رجایی که توسط مقام معظم رهبری مورد تاکید بوده است، خارج می‌کند؛ لذا خواهشمندیم:

۱. دستور فرمایید اجرای طرح بازآرایی ساختار (یک دانشگاه ملی و ۳۱ استانی) تا زمان بررسی دقیق کارشناسی در جوامع عمومی و وفاق بین آحاد متخصصین این حوزه و انطباق با اسناد بالادستی متوقف گردد. تشکیل یک کارگروه متشکل از کارشناسان متعهد و متخصص از آحاد صاحب نظران برای بررسی همه جانبه این طرح ضروری است.

۲. در جلسه آتی هیئت امنای دانشگاه فرهنگیان و با حضور تمامی اعضا مهر اتمامی بر تعیین و تکلیف رویکرد‌ها و ماموریت‌های حاکم بر دانشگاه زده و این نهاد محوری نظام تعلیم و تربیت را از سردرگمی سیاست‌ه‌ای بین دستگاهی متعدد با بازیابی هویت و ماموریت اصلی این نهاد و مطابق با اساسنامه آن، خارج سازید.

امید است با درایت جنابعالی، این دانشگاه به عنوان تضمین‌کننده «ایران قوی از مسیر آموزش و پرورش قوی»، از این گردنه پرخطر عبور کرده و در مسیر تحول حکیمانه و کارشناسی شده حرکت کند. آینده تعلیم و تربیت کشور در گرو تصمیم امروز شماست.

والسلام علی من اتبع الهدی

با آرزوی توفیقات روزافزون و خدمت به نظام مقدس جمهوری اسلامی ایرانامضاها:۱. پایگاه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان، مرکز امام جعفر صادق (ع)بهبهان۲.پایگاه بسیج دانشجویی شهید دانشجو معلم خلیل رمضان نیا دانشگاه فرهنگیان مرکز طوبی رودسر۳. حوزه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان استان اصفهان۴. حوزه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان استان خوزستان ۵. پایگاه بسیج دانشجویی پردیس حضرت رسول اکرم(ص)۶. پایگاه بسیج دانشجویی شهید علیخانی (مرکز دکتر حسابی)۷. پایگاه شهدای دانشجومعلم اهواز۸. حوزه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان استان فارس۹. پایگاه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان، مرکز آیت‌الله بهجت فومن۱۰.پایگاه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان استان زنجان، پردیس شهید بهشتی «ره»۱۱. پایگاه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان شهید میرشاکی الیگودرز۱۲. پایگاه بسیج دانشجویی پردیس آیت الله طالقانی دانشگاه فرهنگیان استان قم۱۳. پایگاه بسیج دانشجویی پردیس امام علی (ع) دانشگاه فرهنگیان استان گیلان۱۴. پایگاه بسیج دانشجویی پردیس شهید مدرس دانشگاه فرهنگیان ایلام15.پایگاه بسیج دانشجویی پردیس شهید بهشتی دانشگاه فرهنگیان استان تهران16. حوزه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان استان کردستان۱۷ _ حوزه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان استان مازندران۱۸.حوزه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان استان آذربایجان غربی۱۹. پایگاه شهید رجایی پردیس آیت‌الله طالقانی(ره) قم۲۰.پایگاه بسیج دانشجویی مرکز شهدای مکه دانشگاه فرهنگیان تهران۲۱. پایگاه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان یزد، پردیس شهیدان پاکنژاد۲۲. پایگاه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان پردیس علامه طباطبایی اردبیل۲۳. پایگاه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان شهید رجایی تربت حیدریه۲۴.حوزه شهید رجایی بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان خراسان جنوبی۲۵.پایگاه شهید بهشتی بسیج دانشجویی پردیس شهید باهنر بیرجند۲۶.پایگاه بسیج دانشجویی مرکز شهید مدرس قاین۲۷. حوزه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان استان کرمان۲۸. پایگاه بسیج دانشجویی شهید عبدالله زاده دانشگاه فرهنگیان استان کرمان۲۹. پایگاه بسیج دانشجویی پردیس خواجه نصیرالدین طوسی دانشگاه فرهنگیان استان کرمان۳۰.حوزه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان استان چهارمحال وبختیاری۳۱.پایگاه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان آیت الله خامنه ای گرگان (گلستان)۳۲.پایگاه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان شهید بهشتی گنبد کاووس۳۳. پایگاه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان پردیس شهید رجایی سمنان۳۴.پایگاه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان آزادگان نیر۳۵. حوزه بسیج دانشجویی شهید همت استان هرمزگان۳۶. پایگاه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان حکیم فردوسی البرز۳۷. حوزه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان تهران بزرگ۳۸. حوزه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان آذربایجان شرقی۳۹.پایگاه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان استان مرکزی، مرکز شهید باهنر۴۰.پایگاه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان، مرکز شهید رجایی بابل۴۱. پایگاه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان گرگان، مرکز آیت الله خامنه‌ای۴۲.پایگاه شهید رئیسی بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان بیرجند۴۳. حوزه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان قم۴۴.پایگاه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان قم ، مرکز شهید مدنی۴۵.پایگاه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان کهگیلویه و بویراحمد ، پردیس شهید ایزدپناه۴۶. حوزه بسيج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان تهران۴۷.بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان؛مرکز شهید باهنر (ره) تهران۴۸.بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان تهران پردیس نسیبه۴۹.بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان تهران؛مرکز آموزش عالی شهید شرافت(ره)۵۰.بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان استان تهران،مرکز عترت واوان۵۱.حوزه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان استان قم،پردیس حضرت معصومه سلام الله علیها۵۲. بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان پردیس آیت الله کمالوند لرستان۵۳.حوزه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان استان هرمزگان۵۴.بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان؛پردیس فاطمه‌الزهرا (س)هرمزگان۵۵.بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان هرمزگان،مرکز زینب کبریٰ(س)۵۶.بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان، پردیس امام سجاد (ع)، خراسان جنوبی۵۷.بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان استان لرستان، مرکز آموزش عالی زینب کبری(س) بروجرد۵۸.حوزه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان استان چهارمحال و بختیاری۵۹.بسیج دانشجویی فرهنگیان پردیس زینبیه پیشوا۶۰. بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان استان همدان پردیس شهید باهنر۶۱.بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان استان قم پردیس شهید مدنی۶۲.پایگاه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان «مرکز میرداماد» استان چهارمحال و بختیاری۶۳. بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان تهران زینبیه واحد ورامین۶۴.حوزه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان قزوین( پردیس بنت الهدی صدر)۶۵.بسیج دانشجویی پردیس شهید صدوقی استان کرمانشاه۶۶. حوزه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان استان فارس۶۷. پایگاه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان استان سیستان و بلوچستان پردیس رسالت زابل۶۸.پایگاه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان استان سیستان و بلوچستان پردیس رسالت ایرانشهر۶۹. پایگاه بسیج دانشجویی پردیس امام جعفر صادق علیه بجنورد.۷۰.پایگاه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان بهبهان استان خوزستان۷۱.پایگاه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان پردیس زینب کبری(س) اراک۷۲.حوزه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان‌ استان کرمان۷۳.پایگاه بسیج دانشجویی شهیده فائزه رحیمی دانشگاه فرهنگیان استان کرمان مرکز رفسنجان۷۴.حوزه بسیج دانشجویی استان سیستان و بلوچستان۷۵.پایگاه بسیج دانشجویی بنت الهدی صدر رشت استان گیلان.۷۶.پایگاه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان پردیس کوثر یاسوج۷۷.پایگاه بسیج دانشجویی پردیس امام جعفر صادق(ع) ایلام۷۸.پایگاه بسیج دانشجویی پردیس الزهرا(س) سمنان۷۹.پایگاه بسیج دانشجویی پردیس فاطمه الزهرا (س) اهواز۸۰.پایگاه بسیج دانشجویی پردیس شهیده بنت الهدی صدر بوشهر۸۱.پایگاه بسیج دانشجویی سلمان فارسی شیراز۸۲.پایگاه بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان استان قم۸۳. پایگاه بسیج دانشجوییِ شهیده فائزه رحیمی قم۸۴.پایگاه بسیج دانشجویی مرکز حضرت فاطمه (س) قائمشهر۸۵.پایگاه بسیج دانشجویی مرکز زینب کبری (س) کازرون۸۶. پایگاه بسیج دانشجویی مرکز علامه طباطبایی کرمان۸۷.پایگاه بسیج دانشجویی پردیس امیرکبیر استان البرز۸۸.پایگاه بسیج دانشجویی حضرت خدیجه(س) زاهدان۸۹.پایگاه بسیج دانشجویی مرکز شهید رجایی استان اصفهان۹۰.پایگاه بسیج دانشجویی پردیس شهید باهنر شیراز۹۱.پایگاه بسیج دانشجویی مرکز امام خمینی(ره) کاشان۹۲.پایگاه بسیج دانشجویی مرکز بیت الهدی آمل