چرا دین بر حضور پدر در تربیت دختران تأکید دارد؟

باشگاه خبرنگاران جوان - حضور مؤثر پدر در تربیت دختران تا سنین جوانی، برای شکل‌گیری شخصیت سالم، هویت‌یابی، افزایش اعتماد به نفس و سلامت روان آنها حیاتی است. پدر با ایفای نقش الگویی مردانه، حمایت عاطفی و ایجاد امنیت، دختر را در مسیر رشد اجتماعی و موفقیت تحصیلی یاری می‌کند. قرآن کریم نیز با تأکید بر مسئولیت سرپرست خانواده در هدایت آن، و اهمیت همکاری در نیکی و حفظ کرامت انسانی، جایگاه این نقش پدرانه را تأیید می‌کند.
حضور مؤثر پدر در تربیت دختران، از دوران کودکی تا سنین جوانی، از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است و نقشی بی‌بدیل در شکل‌گیری شخصیت، سلامت روان و موفقیت‌های آتی دختر ایفا می‌کند. این حضور نه تنها یک انتخاب، بلکه یک ضرورت تربیتی است که ابعاد گسترده‌ای را در بر می‌گیرد.

۱. الگوی اولیه مردانه و هویت‌یابی جنسیتی سالم

پدر اولین و مهم‌ترین الگوی مردانه در زندگی دختر است. نحوه تعامل پدر با مادر و با خود دختر، تصویری از مردانگی، احترام، محبت و اقتدار را در ذهن او شکل می‌دهد. این تصویر اولیه، اساس درک دختر از جنس مخالف، انتخاب شریک زندگی آینده و حتی تعریف او از خود به عنوان یک زن را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

قرآن کریم به اهمیت نهاد خانواده و نقش تک تک اعضای آن اشاره دارد، از جمله مسئولیت پدران در قبال خانواده. خداوند می‌فرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَکُمْ وَأَهْلِیکُمْ نَارًا»؛ یعنی «ای کسانی که ایمان آورده‌اید، خودتان و خانواده‌تان را از آتشی که هیزم آن انسان‌ها و سنگ‌ها هستند، حفظ کنید.» این آیه، مسئولیتی فراگیر را برای سرپرستان خانواده، از جمله پدران، در قبال تربیت و هدایت خانواده به سمت رستگاری نشان می‌دهد.

جلوگیری از انحرافات: حضور سالم پدر، به دختر کمک می‌کند تا هویت جنسیتی خود را به درستی درک کرده و بپذیرد و از گرایش به الگوهای نامناسب یا تجربه‌های آسیب‌زا در روابط با مردان جلوگیری می‌کند.

عزت نفس و خودباوری: پدری که با احترام و محبت با دخترش برخورد می‌کند، به او احساس ارزشمندی می‌دهد. این احساس ارزشمندی درونی، پایه و اساس عزت نفس دختر است و به او کمک می‌کند تا در برابر نگاه‌های غلط و سوءاستفاده‌های احتمالی مقاومت کند.

۲. افزایش اعتماد به نفس و شجاعت

حامی و پشتیبان: پدری که حضور فعال دارد، به دختر احساس امنیت و حمایت می‌دهد. این حس امنیت، به دختر اجازه می‌دهد تا با اعتماد به نفس بیشتری در محیط‌های اجتماعی حاضر شود، چالش‌های جدید را بپذیرد و برای رسیدن به اهدافش تلاش کند.

تشویق به ریسک‌پذیری سالم: پدران اغلب تمایل دارند دخترانشان را به ماجراجویی‌های سالم و تجربه کارهای جدید تشویق کنند، که این امر به افزایش شجاعت و توانایی حل مسئله در آن‌ها کمک می‌کند.

تأکید بر حمایت و همدلی در روابط انسانی، که پدر نیز عضوی کلیدی از آن است، در قرآن یافت می‌شود. «وَتَعَاوَنُوا عَلَی الْبِرِّ وَالتَّقْوَیٰ ۖ وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَی الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ» ؛ یعنی «و در نیکی و پرهیزکاری با یکدیگر همکاری کنید و در گناه و تجاوز همکاری نکنید.» پدر با حمایت از رشد و پیشرفت دختر، به مصداق این همکاری در نیکی و تقوا عمل می‌کند.

۳. رشد مهارت‌های اجتماعی و ارتباطی

ارتباط با جنس مخالف: نحوه ارتباط پدر با دخترش، الگوی اولیه و حیاتی برای یادگیری مهارت‌های ارتباطی با جنس مخالف است. دختری که ارتباط سالم و محترمانه‌ای با پدرش دارد، در آینده نیز می‌تواند روابط سالمی با همکاران، دوستان و همسر خود برقرار کند.

مهارت گوش دادن و بیان خواسته‌ها: پدرانی که به حرف دخترانشان گوش می‌دهند و به خواسته‌های منطقی آن‌ها احترام می‌گذارند، به دختران می‌آموزند که چگونه قاطعانه و محترمانه نیازهای خود را بیان کنند.

۴. موفقیت تحصیلی و شغلی

الگوی موفقیت: بسیاری از پدران، الگوی موفقیت و پشتکار در زندگی حرفه‌ای هستند. مشاهده تلاش و موفقیت پدر، می‌تواند الهام‌بخش دختران برای جدیت در تحصیل و انتخاب مسیر شغلی مناسب باشد.

حمایت از آرزوها: پدری که رؤیاها و آرزوهای دخترش را جدی می‌گیرد و او را در رسیدن به آن‌ها تشویق می‌کند، تأثیر چشمگیری در موفقیت‌های تحصیلی و شغلی آینده او دارد. مطالعات نشان داده‌اند که دخترانی که پدران حامی دارند، اغلب عملکرد تحصیلی بهتری دارند.

۵. سلامت روان و کاهش آسیب‌های اجتماعی

حمایت عاطفی: حضور عاطفی پدر، به دختر کمک می‌کند تا با استرس‌ها و چالش‌های زندگی بهتر کنار بیاید. دختری که حمایت عاطفی کافی از پدرش دریافت می‌کند، کمتر دچار اضطراب، افسردگی و مشکلات رفتاری می‌شود.

کاهش آسیب‌ها: تحقیقات نشان می‌دهد دخترانی که رابطه قوی با پدر خود دارند، کمتر درگیر رفتارهای پرخطر مانند سوء مصرف مواد، روابط جنسی زودرس و مشکلات با قانون می‌شوند.

اسلام به کرامت انسانی و حفظ آن تأکید فراوان دارد. پدری که با حضور مؤثر خود به سلامت روان و عزت نفس دخترش کمک می‌کند، در واقع او را در مسیر کرامت انسانی یاری می‌رساند. «وَلَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ» ؛ یعنی «و به راستی ما فرزندان آدم را گرامی داشتیم.» این گرامی‌داشت شامل حمایت از رشد و شکوفایی آن‌ها در تمام ابعاد زندگی است.

تعادل در خانواده: حضور فعال پدر، به ایجاد تعادل در خانواده کمک می‌کند و از بار بیش از حد مسئولیت بر دوش مادر می‌کاهد.

نکات کلیدی برای حضور مؤثر پدر

وقت گذاشتن هدفمند: صرفاً حضور فیزیکی کافی نیست. پدر باید زمان‌های باکیفیتی را به دخترش اختصاص دهد (بازی، گفتگو، تفریح مشترک).

شنونده فعال بودن: به حرف‌ها و نگرانی‌های دخترش با دقت گوش دهد، حتی اگر به نظر او بی‌اهمیت باشند.

ابراز محبت کلامی و عملی: کلامی (دوستت دارم، بهت افتخار می‌کنم) و عملی (بغل کردن، نوازش کردن) محبت خود را نشان دهد.

الگوی رفتاری مناسب: در تعاملات خود با دیگران، به ویژه با مادر، الگوی احترام و اخلاق باشد.

حمایت از مادر: حمایت از مادر در تربیت فرزندان، به صورت غیرمستقیم به استحکام خانواده و احساس امنیت دختر کمک می‌کند.

مرزها و قوانین روشن: در کنار محبت، قوانینی روشن و منطقی برای تربیت وضع کند و در اجرای آن‌ها قاطع باشد.

حضور مؤثر و فعال پدر در زندگی دختران، تا سنین جوانی، سنگ بنای شخصیتی سالم، قوی و موفق برای آن‌هاست. این حضور، نه تنها به دختر کمک می‌کند تا به فردی مستقل، با اعتماد به نفس و شجاع تبدیل شود، بلکه او را در برابر آسیب‌های اجتماعی مصون داشته و مسیر زندگی‌اش را به سوی سعادت هموار می‌سازد. نادیده گرفتن این نقش، می‌تواند خلأهای عمیقی را در زندگی دختر ایجاد کند که جبران آن‌ها در آینده بسیار دشوار خواهد بود.

منبع: خبر آنلاین